Земјите од Персискиот Залив се соочуваат со најголемиот предизвик за безбедноста на храната од глобалната криза со храна во 2008 година, додека конфликтот со Иран ги загрозува пристаништата и го нарушува поморскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец.

Војната повторно ги тестира стратегиите усвоени по 2008 година, кога зголемените цени на храната ги принудија земјите од Заливот да се откажат од скапите програми за зголемување на домашното производство на жито и да се свртат кон увоз, заедно со големи инвестиции во земјоделски проекти во странство. На пример, Саудиска Арабија почна постепено да го укинува домашното производство на пченица во 2008 година и стана речиси целосно зависна од увоз.

Денес, со нарушен светски поморски сообраќај и затворен воздушен простор во многу земји во регионот, земјите што увезуваат 80 до 90 проценти од својата храна се соочуваат со можен недостиг и зголемување на цените.

„Повеќе од 70 проценти од прехранбените производи на земјите од Заливот се увезуваат преку Ормутскиот теснец. Доколку војната продолжи, земјите од Заливот би можеле да се соочат со недостиг“, рече Нил Квилијам од лондонскиот институт „Чатам Хаус“.

Тој предупредува дека земјите од регионот имаат диверзифицирани добавувачи и обезбедени залихи за неколку месеци, но дека продолжените прекини би довеле до зголемување на цените и подолго време на испорака.

Хормуз како тесно грло

Аналитичарите истакнуваат дека дури и привремените блокади во Ормутскиот теснец, кои би го пренасочиле товарот од големите кон помалите пристаништа, би можеле да предизвикаат сериозни нарушувања.

Повеќето од клучните пристаништа во Заливот се наоѓаат веднаш на рутата што минува низ тој теснец. Меѓу нив е и пристаништето Џебел Али во Дубаи, најголемото контејнерско пристаниште во регионот, кое, според извештаите, беше погодено од ирански напади оваа недела, при што операциите беа прекинати неколку часа.

„Најголемиот непосреден ефект ќе биде блокадата на Џебел Али, која им служи на околу 50 милиони луѓе“, рече Ишан Бану од аналитичката компанија „Кплер“.

Пристаништата на ОАЕ надвор од теснецот имаат ограничен капацитет. Хорфакан може да опслужи околу пет милиони TEU, а Фуџаира помалку од еден милион, што не е доволно за да го замени капацитетот на пристаништето Џебел Али или Калифа во Абу Даби.

Бану предупредува дека Катар, Кувајт, Бахреин и Ирак практично би останале без директен пристап до море и би зависеле од копнени патишта преку Саудиска Арабија, што би довело до скапи застои.

Зголемување на цените и паника во супермаркетите

Иако тесните грла сè уште не се целосно видливи, властите на ОАЕ тврдат дека стратешките резерви на основни прехранбени производи ги покриваат потребите од четири до шест месеци и ги повикаа граѓаните да пријавуваат неоправдани зголемувања на цените.

Вработените во супермаркетите наведуваат дека полиците се претежно полни, но дека некои производи се надополнуваат побавно. Дубаи привремено ги ублажи ограничувањата за движење на камиони за да се одржи протокот на стока.

Почетокот на иранските напади предизвика паника кај населението, што доведе до зголемено пазарување и привремено празнење на некои полици.

„Важно е да се напомене дека перцепцијата за ризик игра голема улога. Дури и ако залихите се доволни, напливот на купувачи во супермаркетите може да предизвика дополнителна паника“, предупреди Квилијам.

Некои граѓани веќе го забележуваат зголемувањето на цените. Во објави на социјалните мрежи, некои купувачи тврдат дека нивните сметки за намирници значително се зголемиле, а особено го истакнуваат ненадејниот скок на цената на бананите.

Експертите објаснуваат дека лесно расипливата храна како што се бананите е особено чувствителна на продолжените транспортни патишта. Увозот на вакви производи по воздушен или копнен пат дополнително би ги зголемил трошоците.

„Ако храната се доставува по воздушен или копнен пат, таа е значително поскапа од испораката“, рече Џастин Александар од „ГлобалСорс Партнерс“, додавајќи дека владите би можеле да субвенционираат дел од трошоците, како што правеле во претходните кризи.

Стратешки акции и регионална соработка

Во изминатите две децении, земјите од Заливот инвестираа во модерни силоси за складирање на стотици илјади тони стратешки житарки како што се пченица, ориз и масло за јадење.

Во 2016 година, ОАЕ отвори силоси за жито во Фуџаира, на брегот на Индискиот Океан надвор од Ормутскиот Проток, со капацитет од околу 300.000 тони. Локацијата беше избрана за да се заобиколи теснецот, со оглед на претходните ирански закани дека ќе го затвори за време на периоди на тензии со Западот.

Сепак, регионалната соработка во рамките на Советот за соработка на земјите од Персискиот Залив останува клучна. Аналитичарите предупредуваат дека ќе биде потребна тесна координација за да се обезбеди сите шест членки на Заливот, како и Ирак, да избегнат сериозен недостиг на храна доколку конфликтот продолжи.