За една година бројот на овци е намален за 10%, а зголемување на бројката има само кај козарството поради лесното одгледување на козите.

Македонските штали и трла остануваат празни. Бројот на добиток во земјава континуирано се намалува во последните десет години, а најновите податоци покажуваат дека трендот не само што не запира, туку и се продлабочува. Од осамостојувањето до денес снема над два милиони овци, стотици илјади говеда и десетици илјади свињи. Во последните десет години пак, од 2015 до денес, статистиката бележи јасна линија на пад кај речиси сите главни категории добиток. Особено загрижува ситуацијата кај овците и говедата, традиционалните носители на сточарското производство во Македонија. Бројот на овци се намалува речиси непрекинато, со особено остар пад во последните неколку години. Само во 2024 година, бројката е намалена за повеќе од 10 проценти во однос на претходната година, што е еден од најголемите годишни падови во поновата историја.

Според официјалните статистики, во 2025 година вкупниот број на говеда изнесувал 142.715, што претставува благ пад од 0.9% во однос на претходната година. Намалувањето е особено изразено кај индивидуалните земјоделски стопанства, што укажува на постепено намалување на малите производители во овој сегмент.

Сличен, но далеку поизразен тренд е забележан кај овчарството. Вкупниот број овци се намалил за 9.2%, достигнувајќи 469.320 грла. За разлика од овие негативни движења, свињарството бележи силен раст. Во 2025 година бројот на свињи достигнал 212.842, што е зголемување од дури 18.5% на годишно ниво. Особено впечатлив е растот кај индивидуалните земјоделски стопанства, каде што бројот на свињи е зголемен за 35.4%.

Позитивен, но умерен раст е забележан и кај козарството. Бројот на кози во 2025 година достигнал 101.007, што претставува зголемување од 3.2%. Овој сегмент традиционално се смета за пофлексибилен и отпорен, особено во руралните и планинските подрачја.

Од друга страна, живинарството се соочува со значителен пад. Бројот на живина е намален за 10.6% во однос на 2024 година, што може да се поврзе со зголемените трошоци за храна и енергенси, како и со пазарните притисоци.

Раст на свињарството и козарството

Но, сите категории не бележат пад. Козарството, на пример, се издвојува како редок пример на раст. Бројот на кози континуирано се зголемува, а во последните години овој сектор бележи и највисоки стапки на раст. Причините се практични, козите се поевтини за одгледување, поотпорни на климатски промени и бараат помалку ресурси. Дополнително, побарувачката за козјо млеко и производи е во пораст, што го прави овој сектор поатрактивен за земјоделците.

Свињарството, пак, покажува нестабилен тренд. Во некои години има зголемување на бројот на свињи, како лани, додека во други се бележи пад. Овој сектор е повеќе зависен од поголеми фарми и индустриско производство, па затоа не ја следи истата динамика како традиционалните гранки.

Причините за падот на сточарството се комплексни и длабоко поврзани со пошироките општествени и економски процеси. Еден од клучните фактори е иселувањето од руралните средини. Селата се празнат, а младите сè поретко гледаат перспектива во сточарството. Оние што остануваат се соочуваат со стареење на работната сила и недостиг од наследници кои би го продолжиле производството.

Дополнителен проблем е ниската профитабилност. Трошоците за сточна храна, гориво и ветеринарни услуги растат, додека откупните цени често остануваат ниски и нестабилни. Во такви услови, многу сточари одлучуваат да го намалат стадото или целосно да се откажат од дејноста.

Увозот на месо и млечни производи исто така игра значајна улога. Поевтините увозни производи ја намалуваат конкурентноста на домашните производители, кои тешко можат да се натпреваруваат со цените на странските пазари.

Климатските промени дополнително ја усложнуваат состојбата. Сушите, намалените пасишта и зголемените трошоци за производство на сточна храна директно влијаат врз одржливоста на фармите. Во такви услови, сточарството станува сè понеисплатливо, особено за малите производители.

Исчезнуваат малите фарми

Паралелно со намалувањето на бројот на добиток, се случува и структурна промена во секторот. Малите семејни фарми постепено исчезнуваат, додека поголемите, деловни субјекти го зголемуваат своето учество. Ова значи дека сточарството не исчезнува целосно, туку се трансформира – од традиционално, базирано на мали стопанства, кон поконцентрирано и поиндустриско производство.

Сепак, оваа трансформација не е доволна да го компензира вкупниот пад. Намалувањето на добитокот значи и намалено домашно производство, што ја зголемува зависноста на земјата од увоз. На долг рок, тоа може да има сериозни последици врз безбедноста на храната и економската стабилност на руралните региони.

Експертите предупредуваат дека без сериозна стратегија за поддршка на сточарството, трендот на опаѓање ќе продолжи. Потребни се мерки кои ќе ги задржат младите во руралните средини, ќе ја зголемат профитабилноста на производството и ќе обезбедат стабилен пласман на домашните производи. Во спротивно, Македонија ризикува да го изгуби не само добитокот, туку и традицијата што со векови го дефинира нејзиното село.