Пред неколку години, Русија „со жалење“ тврдеше дека не развива технологии за производство на литиум, додека Европа во тоа време веќе работеше на 11 проекти, изјави руски функционер на почетокот на 2025 година.

„Следеа сериозни чекори“, рече тој, „и бидејќи руските научници во меѓувреме ги развија потребните технологии, производството на литиум за индустриска употреба би можело да започне до крајот на 2026 година или во 2027 година“, пишува Демостат.

На крајот од минатата година, руското Министерство за природни ресурси објави дека регистрираните резерви на тој метал изнесуваат 3,5 милиони тони, што е суровина доволна за нивните домашни потреби. Демостат, исто така, објавува дека една фабрика веќе произведува литиум на наоѓалиштето Малишевское во регионот Свердловск, во азискиот дел од Уралската област. Но, сите очи се насочени кон наоѓалиштата во регионот Мурманск, на полуостровот Кола, на северот од европскиот дел на Русија што влегува во Арктичкиот круг. Истражувањата се спроведени обемно и се проценува дека годишно би можеле да се добијат 30.000 тони литиум карбонат или литиум хидроксид. Експлоатацијата би траела во следните 20 години.

Со добивање лиценца за истражување и експлоатација, државната компанија „Росатом“ преку својата подружница ТВЕЛ го започна процесот на тестирање и подготовка, а потоа го формираше заедничкото претпријатие „Полар Литиум“ со приватната компанија Норникл, глобален гигант во производството на никел и паладиум. По неколку промени во сопственоста, Норникел сега е во мнозинска сопственост на двајца олигарси, Владимир Потанин и Олег Дерипаска, односно нивните компании Олдерфреј Холдингс Лтд (34,59%) и Русал (27,82%). Комбинацијата од државен и приватен капитал го забрза лансирањето на проектот. Руда што содржи 0,5% литиум оксид ќе се вади од површината на карпата и ќе се користи за производство на литиум во форма на карбонат и хидроксид. Проектот е во фаза на утврдување на обемот и содржината на студијата за проценка на влијанието врз животната средина. Во исто време, Норникел, кој држи 40 проценти од светскиот пазар на паладиум, интензивно ги истражува можностите за литиум-сулфурни батерии за електрични автомобили. Како што се очекуваше, тие имаат поголема густина на енергија, што овозможува подолго возење, а се значително поевтини и полесни од литиум-јонските. Досега, тие не беа во можност да влезат во масовно производство бидејќи нивниот рок на траење е ограничен, но Норникел верува дека ќе го решат тој проблем во следните три години. Доколку бидат успешни, новите батерии дополнително би ја зголемиле побарувачката не само за литиум и сулфур (кој е исто така во производственото портфолио на компанијата), туку и за паладиум, кој се користи како катализатор во тоа производство.

Интензивирањето на експлоатацијата на критични минерали од страна на Русија сè повеќе се толкува во поширокиот контекст на зајакнување на стратешката и безбедносната независност. Развојот на наоѓалиштата, технологиите за преработка и синџирите на снабдување, како што пишува Демостат, стануваат дел од долгорочното планирање во услови на глобални политички и безбедносни тензии, што дополнително ја нагласува геополитичката важност на стратешките суровини. Сепак, забрзаниот марш на Русија кон врвот на листата на земји што го контролираат глобалниот пазар на ретки минерали не завршува само со експлоатацијата на сопствените резерви. Од четирите регистрирани украински наоѓалишта на литиум, Русите поседуваат две.

Претходно, со преземањето на контролата врз Запорожје, тие ја „добија“ и Крутаја Балка, а минатото лето го окупираа и најперспективното наоѓалиште „Шевченко“ во Донецката област, само еден или два месеци откако Украина и САД потпишаа голем стратешки договор за безбедност на ресурсите и се согласија за формирање заеднички инвестициски фонд за реконструкција и партнерство во пристапот до украинските критични минерали. Наоѓалиштето „Шевченко“ беше на таа листа за заедничка експлоатација.