Европската централна банка денес ќе ја објави одлуката за каматните стапки. Еве што значи тоа за кредитите во Македонија, еуриборот и месечните рати на граѓаните.

Европската централна банка (ЕЦБ) денес, 23 јули, ќе ја објави новата одлука за каматните стапки – потег што внимателно го следат финансиските пазари, банките и граѓаните со кредити поврзани со еуриборот. Одлуката ќе биде објавена во 14:15 часот, а прес-конференцијата на раководството на ЕЦБ ќе започне во 14:45 часот.

Според анкетата на „Ројтерс“, сите 74 анкетирани економисти очекуваат ЕЦБ да ја задржи депозитната каматна стапка на 2,25 проценти. Сепак, повеќе од две третини од нив прогнозираат уште едно зголемување до крајот на годината, најверојатно во септември, поради повисоката инфлација и растот на цените на енергијата во еврозоната.

Дали веднаш ќе се зголемат кредитите во Македонија?

Не. Денешната одлука нема автоматски да ги зголеми месечните рати на сите кредити. Најдиректно се засегнати станбените, хипотекарните и дел од долгорочните кредити во евра или во денари со евро-клаузула, но само ако во договорот е предвидено каматата да се пресметува според едномесечен, тримесечен, шестмесечен или дванаесетмесечен еурибор.

Во Македонија и натаму се нудат вакви кредитни производи. На пример, кај дел од понудите клиентите плаќаат фиксна камата во првите пет години, а потоа каматата станува променлива и се пресметува како шестмесечен еурибор плус фиксна банкарска маржа.

Кога би се почувствувала евентуална промена?

Дури и ако ЕЦБ во иднина ги зголеми каматните стапки, тоа не значи дека следната месечна рата веднаш ќе биде повисока. Кај многу кредити каматата се усогласува на секои шест или дванаесет месеци, според вредноста на еуриборот на однапред утврден датум.

Тоа значи дека промените ќе се почувствуваат дури при следното договорно усогласување на каматата.

Колку би можела да порасне ратата?

Доколку вкупната променлива каматна стапка се зголеми за 0,25 процентни поени, ефектот врз месечната рата најчесто би бил умерен. Како пример: рата од 300 евра би можела да порасне на околу 306 евра, рата од 500 евра би можела да достигне околу 511 евра.

Станува збор за информативна пресметка. Реалната промена зависи од преостанатиот долг, рокот на отплата, каматната маржа и условите на конкретниот кредит.

Проверете што пишува во договорот

Финансиските експерти советуваат граѓаните внимателно да ги прочитаат договорите за кредит.

Кај многу производи „фиксната камата“ важи само во првите пет или десет години, по што кредитот автоматски преминува на променлива каматна стапка поврзана со еуриборот.

Што значи ова за новите кредити и штедењето?

Ако ЕЦБ денес ги задржи каматните стапки непроменети, нема да има непосреден дополнителен притисок врз цената на новите кредити.

Сепак, доколку Европската централна банка најави ново зголемување во септември, банките би можеле однапред да ги вградат тие очекувања во понудите за кредити со променлива камата.

За штедачите, повисоките европски камати би можеле постепено да создадат услови за подобри камати на депозитите во евра. Сепак, нивото на каматите во Македонија ќе зависи и од политиката на Народната банка, ликвидноста на банкарскиот сектор и конкуренцијата меѓу домашните банки.