Вештачката интелигенција стана доминантна сила на глобалната стартап сцена. Од 191 компании што достигнаа вредност од најмалку една милијарда долари во 2026 година, дури 49 се занимаваат со технологии за вештачка интелигенција.

Терминот „еднорог“ беше воведен уште во 2013 година за приватни стартапи вредни повеќе од милијарда долари – компании што беа толку ретки во тоа време што изгледаа речиси митски. Денес, тие веќе не се толку малку: во август 2026 година, во светот имаше дури 1.843 приватни компании вредни најмалку една милијарда долари.

Сепак, она што се промени е индустријата што ги произведува најбрзо. Вештачката интелигенција стана најголем извор на нови еднорози.

Според анализата на платформата BestBrokers, од 191 компании што достигнаа статус на еднорог оваа година, 49, или 25,7 проценти, работат во секторот за вештачка интелигенција. Со други зборови, приближно еден од четири нови стартапи вредни најмалку милијарда долари денес е компанија за вештачка интелигенција.

DeepSeek на врвот
Највредниот нов еднорог во 2026 година доаѓа од Кина.

Компанијата за вештачка интелигенција DeepSeek, позната по моделите R1 и V3 кои привлекоа глобално внимание поради нивната способност да се натпреваруваат со водечките западни системи за вештачка интелигенција со значително помалку компјутерски ресурси, достигна проценета вредност од околу 50 милијарди долари по првата голема рунда на надворешно финансирање.

Ова ја направи убедливо највредниот нов еднорог оваа година – повеќе од 11 пати повредена од второрангираната компанија меѓу новите еднорози.

Според податоците цитирани од BestBrokers, DeepSeek наводно се стреми кон уште 7,4 милијарди долари финансирање, што би можело да ја зголеми вредноста на компанијата на околу 74 милијарди долари, пред потенцијална IPO во Кина.

И таа не е сама. Фирмите за вештачка интелигенција доминираат меѓу највредните нови компании „еднорог“: „Американ Харк“ е проценет на шест милијарди долари, „Бритиш Интелегенција“ на 5,1 милијарди долари, „Американ Рекурзив“ на 4,65 милијарди долари, а „луѓето“ на 4,5 милијарди долари.

Вештачката интелигенција не е единствениот победник
Ако вештачката интелигенција е најбрзорастечкиот сектор, роботиката е веднаш зад неа.

Во текот на 2026 година, 26 нови компании за роботика достигнаа проценка од најмалку 1 милијарда долари, што претставува 13,6 проценти од сите нови компании „еднорог“. Инвеститорите особено го следат развојот на хуманоидни роботи и таканаречените отелотворени технологии за вештачка интелигенција – системи што можат да го разберат светот и да дејствуваат во физичката средина.

Кинеските компании „AI2 Robotics“ и „X Square Robot“ се меѓу највредните нови играчи во областа, со проценета вредност од 3 милијарди долари секоја. „Финтек“ следеше со 18 нови компании „еднорог“, додека „ХелтТек“ произведе 15 нови компании во вредност од 1 милијарда долари или повеќе.

Исто така е интересно колку капитал е потрошен за одбранбени технологии. Дури 12 нови компании од секторот за одбрана и безбедност и технологија достигнаа статус на еднорог во текот на годината, што покажува дека геополитичките тензии го менуваат и протокот на пари од ризичен капитал.

Америка сè уште доминира
Иако трката со вештачка интелигенција станува глобална, САД сè уште имаат огромно водство кога станува збор за еднорог компании. Америка има 945 приватни компании вредни најмалку една милијарда долари, повеќе од половина од вкупниот број во светот.

На второ место е Кина со 328, додека Индија има 83 еднорог компании. Велика Британија е европски лидер со исто така 83 компании. Меѓу највредните приватни компании во светот, доминира и американската технологија. На врвот е Anthropic, чија проценета вредност достигна дури 965 милијарди долари, додека OpenAI е на околу 852 милијарди долари.

ByteDance, сопственикот на TikTok, е проценет на околу 600 милијарди долари, Stripe на 159 милијарди долари, Waymo на 126 милијарди долари и индиската Reliance Jio на околу 128 милијарди долари.

Нова ера за ризичен капитал
Бројките покажуваат колку се променила логиката на инвестирање во стартапи. Инвеститорите повеќе не инвестираат само во компании што користат вештачка интелигенција – сè повеќе капитал оди директно во компании што градат инфраструктура за вештачка интелигенција, модели, специјализирани алатки и системи за автоматизација.

Според податоците од анализата, стартапите со вештачка интелигенција привлекоа околу 510 милијарди долари во 2026 година, или приближно 70 проценти од глобалното финансирање од ризичен капитал. Ова исто така објаснува зошто вредностите на компаниите од овој сектор се менуваат толку брзо.

Само пред неколку години, статусот на еднорог беше доказ дека стартапот успеал да се издвои од толпата. Денес, новиот предизвик се чини дека е многу поголем: која од илјадниците компании милијардери ќе стане следниот технолошки гигант?

И засега, одговорот од инвеститорите е прилично јасен – парите одат таму каде што е вештачката интелигенција.

Највредни компании за вештачка интелигенција:

Anthropic (САД) – вредност од 965 милијарди долари

OpenAI (САД) – вредност од 852 милијарди долари

Databricks (САД) – вредност од 190 милијарди долари

DeepSeek (Кина) – вредност од 50 милијарди долари

Moonshot AI (Кина) – вредност од 35 милијарди долари

Safe Superintelligence (САД) – вредност од 32 милијарди долари

Scale AI (САД) – вредност од 29 милијарди долари

Cognition (САД) – вредност од 26 милијарди долари

Kling AI (Кина) – вредност од 18 милијарди долари

Fireworks AI (САД) – вредност од 18 милијарди долари

Највредните компании за AI кои станаа компании „unicorn“ во 2026 година:

DeepSeek (Кина) – вредност од 50 милијарди долари

Hark (САД) – вредност од 6 милијарди долари

Ineffable Intelligence (Велика Британија) – вредност од 5,1 милијарди долари

River AI (САД) – вредност од 5 милијарди долари

Wonderful (Холандија) – вредност од 5 милијарди долари

Recursive (САД) – вредност од 4,6 милијарди долари

humans& (САД) – вредност од 4,5 милијарди долари

Recursive Intelligence (САД) – вредност од 4 милијарди долари

Waabi (Канада) – вредност од 4 милијарди долари

Advanced Machine Intelligence (Франција) – вредност од 3,5 милијарди долари

Galaxea AI (Кина) – вредност од 2,8 милијарди долари

Modelbest (Кина) – вредност од 2,8 милијарди долари


Извор: BIZLife