Европската централна банка ги зголеми сите три клучни каматни стапки во септември, додека во исто време новите податоци од ЕЦБ покажуваат дека домаќинствата во еврозоната држат речиси 10 трилиони евра во готовина и банкарски депозити со низок принос. Околу 80 проценти од домаќинствата немаат акции или други пазарни финансиски инструменти. Во позадина на сè се инфлацијата, енергетскиот шок и прашањето како европските заштеди да се претворат во повеќе инвестиции.

Економијата на еврозоната покажува поголема отпорност од претходно очекуваната, но инфлацијата повторно е под притисок, првенствено поради енергијата. Во исто време, европските домаќинства имаат огромни финансиски средства, но голем дел од нив остануваат во готовина и банкарски депозити.

Поради инфлаторните притисоци, на 10 септември, Европската централна банка ги зголеми сите три клучни каматни стапки за 25 базични поени.

Од 16 септември, депозитната стапка на ЕЦБ е 2,50 проценти, главната стапка за рефинансирање е 2,65 проценти, а маргиналната стапка за кредитирање е 2,90 проценти. Во своите нови проекции, ЕЦБ предвиде просечна инфлација во еврозоната од 3,0 проценти во 2026 година, 2,5 проценти во 2027 година и 2,1 процент во 2028 година.

За економскиот раст, ЕЦБ очекува 0,9 проценти во 2026 година, 1,4 проценти во 2027 година и 1,5 проценти во 2028 година. Централната банка наведува дека отпорноста на економијата била поголема од претходно очекуваната.

Зошто ЕЦБ ги зголеми каматните стапки?
ЕЦБ ја припиша одлуката на новите инфлаторни притисоци поврзани со војната на Блискиот Исток и енергијата.

Во септемвриските проекции, централната банка наведува дека претпоставките за цените на гасот и електричната енергија се значително зголемени во споредба со претходните проекции. За третиот квартал од 2026 година, цената на гасот во техничките претпоставки на ЕЦБ беше за околу 20 проценти повисока отколку во јунските проекции, додека претпоставената цена на електричната енергија беше зголемена за околу 50 проценти. Ова е важно бидејќи енергијата не влијае само на сметките на домаќинствата.

Повисоките трошоци за енергија ги зголемуваат трошоците на компаниите, производството и транспортот, а преку различни канали можат да се прелеат и на цените на стоките и услугите. Затоа, ЕЦБ се обидува да обезбеди инфлацијата да се врати на целта од 2 проценти на среден рок преку монетарната политика. Сепак, ЕЦБ не објавува однапред што ќе прави на следните состаноци. Одлуките зависат од новите економски и финансиски податоци.

А потоа доаѓа бројката од речиси 10 милијарди евра
Додека се дебатира за каматните стапки и инфлацијата, ЕЦБ објави анализа на 15 септември што отвора уште едно големо прашање за европската економија: каде домаќинствата ги чуваат своите пари?

Според анализата на ЕЦБ, домаќинствата во еврозоната чуваат речиси 10 трилиони евра во готовина и банкарски депозити со низок принос. Ова претставува приближно една третина од нивните финансиски средства.

Уште повпечатлив е фактот дека околу 80 проценти од домаќинствата во еврозоната не поседуваат акции или други пазарни финансиски инструменти.

Ова значи дека голем дел од европското приватно финансиско богатство е надвор од пазарите на капитал.

Европејците штедат многу повеќе отколку што инвестираат

Во истата анализа, ЕЦБ ја спореди структурата на финансиските средства на домаќинствата во Еврозоната и САД.

Домаќинствата во Еврозоната во просек држат околу една третина од своите финансиски средства во банкарски депозити, додека овој удел во САД е околу 11 проценти.

Разликата станува уште поизразена кај побогатите домаќинства.

Меѓу најбогатите 20 проценти од американските домаќинства, повеќе од 65 проценти поседуваат јавно тргувани акции, обврзници или взаемни фондови. Во еврозоната, тој удел е помал од 45 проценти.

ЕЦБ вели дека разликата не може да се објасни едноставно со тоа што европските домаќинства имаат помалку пари за инвестирање.

Навиките за инвестирање, достапноста на производите и разликите во институционалната средина, вклучувајќи ги и пензиските системи, исто така играат улога.