Јапонија е позната по нешто што ретко се среќава во остатокот од светот, огромен број компании кои опстанале со генерации, преживувајќи војни, економски кризи и децении на стагнација. Но, во 2026 година дури и дел од овие вековни бизниси сè потешко опстануваат.

Од јануари до август годинава банкротирале 112 јапонски компании кои работеле повеќе од 100 години, покажуваат најновите податоци на истражувачката компанија Teikoku Databank. Доколку сегашното темпо продолжи, бројката до крајот на годината би можела да надмине 160 и да го урне досегашниот рекорд од 146 банкроти во 2024 година.

Најмногу вековни компании што годинава банкротирале се од производството 34, потоа следуваат трговијата на големо 24 и малопродажбата 22. Половина од случаите се релативно мали бизниси со долгови под 100 милиони јени.

Проблемот, сепак, е поширок од најстарите јапонски компании. Во август во земјата биле регистрирани 827 банкроти, што е раст од 10,1 проценти во однос на истиот месец лани и највисока августовска бројка во последните 14 години. Од почетокот на годината до крајот на август банкротирале 7.199 компании, 7,3 проценти повеќе од истиот период во 2025 година. Со сегашното темпо, Јапонија е на пат втора година по ред да има повеќе од 10.000 банкроти.

Причините покажуваат една од најголемите промени со кои се соочува јапонската економија. Компаниите се притиснати од повисоките цени на суровините и енергијата, недостигот од работници и проблемот со наследувањето на семејните бизниси. Само во август Teikoku Databank регистрирал 85 банкроти поврзани со високите цени, 47 поради недостиг од работна сила и 50 случаи во кои компаниите не успеале да најдат наследник.

Последниот проблем е особено чувствителен за Јапонија. Многу од старите компании се мали или семејни бизниси во кои знаењето, клиентите и управувањето со децении се пренесувале од една генерација на друга. Со стареењето и намалувањето на населението, тој модел станува сè потешко одржлив.

Сепак, бројките не значат дека целата јапонска економија е во пад. Најновите податоци покажуваат дека услужниот сектор и во септември продолжил да расте, иако побавно, а вработеноста во секторот се зголемувала 13-ти месец по ред.

Токму затоа бранот банкроти открива поинаков проблем: дел од традиционалниот јапонски деловен модел тешко се приспособува на комбинацијата од стареење на населението, недостиг од наследници и работници и повисоки трошоци. Фактот дека меѓу погодените се компании што успеале да работат повеќе од еден век покажува колку длабоки се промените.