Шест од десет невработени жени во руралните средини работат на семејните фарми без плата. Државата нуди грантови за жените во земјоделството, но сопственоста врз имотот и контролата врз финансиите најчесто остануваат во рацете на мажите.
На 15 октомври се одбележува Меѓународниот ден на руралните жени, посветен на нивниот придонес во земјоделството, производството на храна и животот во руралните заедници. Во Македонија, сепак, многу од нивниот труд останува неплатен, а економската независност ограничена: седум од десет жени во руралните средини не се активни на пазарот на трудот поради обврските во домаќинството и грижата за децата, покажуваат податоците објавени од германската развојна организација ГИЗ на 8 март 2026 година.
Шест од десет невработени жени на село работат на фармата без плата
Според податоците на ГИЗ, 60 отсто од невработените жени во руралните средини вршат неплатена работа на семејните фарми. Работат на нивите и учествуваат во преработката на храната, но нивниот труд не се препознава како платено вработување.
Анкетата за работната сила на Државниот завод за статистика ја покажува пошироката слика за неформалната и неплатената семејна работа. Над 101.000 луѓе во земјава работат неформално или како неплатени семејни работници. Од нив, 51.487 работат во земјоделството, шумарството и рибарството, а жените сочинуваат 42,3 отсто од вработените во оваа група.
Само пет отсто од жените во руралните средини поседуваат имот
Билјана Петровска Митревска, на панел-дискусија за економската положба на жените, посочи дека 65 отсто од семејните работници во земјоделството се неплатени. Според податоците што ги презентирала, на национално ниво 27 отсто од жените поседуваат имот, додека во руралните средини овој удел изнесува само пет отсто.
Таа укажа дека мажите најчесто управуваат со земјоделското стопанство и со финансиите, додека жените работат без формална економска независност.
Недостигот од сопственост врз земјиштето и имотот може да ја ограничи и нивната можност самостојно да одлучуваат за приходите, да инвестираат во производството или да пристапат до финансиска поддршка.
Младите жени ги напуштаат руралните средини
Според Петровска Митревска, меѓу луѓето што се иселуваат од руралните средини има голем број жени и млади девојки. Таа смета дека за да се задржат во родните места, потребни се политики што ќе овозможат економско осамостојување, подобар пристап до можности за работа и поголема финансиска писменост.
Без можности за сопствен приход и учество во донесувањето одлуки, животот на село за многу млади жени останува избор со ограничени перспективи.
Обука за продажба преку социјалните мрежи
На 12 септември 2026 година, во Прилеп се одржа петтото издание на манифестацијата „Млеко 2026: Корени и трпеза – руралната жена денес“, во организација на Слоу фуд Прилеп и Слоу фуд Македонија. Организаторите посочија дека жените во руралните средини, и покрај значајниот придонес во земјоделското производство и преработката на храна, сè уште немаат доволна економска видливост на пазарот.
Елена Каровска Тошевска од Слоу фуд Македонија објасни дека обуката има цел да им помогне на жените да ги користат социјалните мрежи, дигиталните алатки и вештачката интелигенција за подобро да ги промовираат и продаваат своите производи.
Мерка 115 и поддршка за мајчинството на земјоделките
Програмата за финансиска поддршка на руралниот развој за 2026 година ја вклучува и мерката 115, наменета за активен женски член во земјоделско домаќинство. Поддршката е наменета за инвестиции во преработка или доработка на земјоделски производи и за развој на дополнителни дејности, согласно условите на програмата. Средствата се доделуваат преку јавни повици на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој.
Националната федерација на фармери, пак, наведува дека се залагала за воведување програма за социјална сигурност на жените што вршат земјоделска дејност. Програмата предвидува паричен надомест за земјоделките за време на мајчинството, во траење од девет месеци.
Овие мерки отвораат можности за економско осамостојување, но останува важно прашањето колку жени можат да ги исполнат условите, да аплицираат и навистина да ја искористат поддршката. Без сопствен приход, имот на свое име и право самостојно да одлучуваат за заработеното, трудот на жените на село и понатаму може да остане невидлив.