Вашингтон лансира најголема стратегија досега за критични суровини, вредна над 10 милијарди долари

Борбата за контрола врз ретките минерали влегува во нова фаза. Со лансирањето на „Проектот Трезор“, САД отворено тргнуваат во стратешка офанзива против доминацијата на Кина во глобалните синџири за снабдување со критични суровини – клучни за технологијата, одбраната и зелената транзиција.

Администрацијата на Доналд Трамп најави најобемен план досега за обезбедување стабилни и независни синџири за снабдување со ретки и критични минерали, со јасна цел – намалување на стратешката зависност од Кина. Проектот, познат како „Проект Трезор“, предвидува формирање американска стратешка резерва на минерали неопходни за современата индустрија – од производство на авиони и батерии, до вештачка интелигенција и воена технологија.

Планот ќе биде финансиран со заем од 10 милијарди долари од Американската извозно-увозна банка, дополнет со речиси 1,7 милијарди долари приватен капитал. Во рамки на иницијативата, Вашингтон најавува и нови логистички и трговски договори со партнери од Европа, Азија и Африка, со цел диверзификација на изворите на суровини.

Причината за ваквиот чекор лежи во фактот што Кина моментално контролира околу 70 % од глобалната експлоатација на ретки минерали и дури 90 % од нивната преработка. Оваа доминација ѝ овозможува на Пекинг значително влијание врз глобалните пазари и индустриски синџири, алатка која веќе беше искористена во услови на трговски тензии со САД.

Иако двете сили постигнаа привремено примирје и делумно ги укинаа меѓусебните трговски рестрикции по средбата меѓу Трамп и Си Џинпинг, ограничувањата за ретките минерали останаа построги отколку пред почетокот на конфликтот. Токму тоа, според аналитичарите, ја поттикна американската администрација да ја третира суровинската зависност како прашање на национална безбедност.

Вашингтон јасно порачува дека не сака повторно да се најде во позиција во која глобалната индустрија и одбраната зависат од одлуките на еден геополитички ривал. Од друга страна, Кина продолжува да ги зајакнува своите позиции, користејќи ја својата инфраструктурна предност и долгорочните инвестиции во рударство и преработка.

Така, ретките минерали ( тивки, невидливи за јавноста, но клучни за модерниот свет ) се претвораат во ново бојно поле на глобалната моќ. Без тенкови и ракети, но со договори, забрани и милијарди долари, САД и Кина влегуваат во тивка војна што ќе ја одреди иднината на технологијата, енергетиката и глобалната економија.