Европската унија има намера да воведе мерки против прекумерниот увоз на евтин суров шеќер за да ја ублажи ситуацијата на внатрешниот пазар и да ги заштити европските производители на шеќерна репка.

Според најавите на комесарот за земјоделство на ЕУ, Кристоф Хансен, Комисијата наскоро ќе презентира предлог за привремено запирање на увозот преку таканаречената „Постапка за внатрешна преработка“ (IPP), посебен царински режим што овозможува увоз без царина на шеќер за преработка и последователен повторен извоз, пишува Agrarheute, а пренесува Б92.

Оваа посебна постапка, која требаше да се користи за индустриска преработка, во последните години, како што истакнуваат експертите, се претвори во начин за увоз на евтин шеќер што не ги исполнува европските социјални и еколошки стандарди.

Според достапните податоци, дури 470.000 тони суров шеќер и 135.000 тони бел шеќер влегле во ЕУ преку овој режим до август минатата година, од кои речиси 440.000 тони дошле од Бразил. Увозот на IPP-шеќер речиси се дуплираше во последните пет години, а во економската 2024/25 година дури 587.000 тони беа увезени во ЕУ, што претставува повеќе од 70% од вкупниот увоз на суров шеќер во ЕУ.

Прекини на глобалниот пазар

За споредба, квотата за земјите од Меркосур, која изнесува 190.000 тони шеќер, е релативно мала. Сепак, се очекува тие земји да ја користат оваа квота, што е приближно еквивалентна на производството на голема европска фабрика за шеќер. Претставниците на европската шеќерна индустрија веруваат дека запирањето на увозот на IPP може веднаш да ја олесни ситуацијата на пазарот.

„Поради многу напнатата пазарна ситуација и очигледните нарушувања на глобалниот пазар, оваа мерка ветува итно олеснување за европскиот пазарен сектор“, се вели во него.

Многу производители на шеќерна репка очекуваат Советот на ЕУ брзо да го прифати предлогот на Комисијата.

Проблемот се појави бидејќи увозот на шеќер од независни производи (IPP) во голема мера влијаеше врз намалувањето на цените на шеќерот во ЕУ, туркајќи ги цените кон светските нивоа, кои често се под влијание на „дампинг и субвенции“ на глобалниот пазар. Еден од најголемите фактори на дампинг, според аналитичарите, е увозот од Индија. Сепак, производителите и индустријата изразуваат задоволство што шеќерот не е вклучен во новиот трговски договор меѓу ЕУ и Индија, кој беше договорен на почетокот на минатата недела.

Рамнотежа помеѓу домашното производство и увозот

Целта на предлогот е да се создаде рамнотежа помеѓу домашното производство и увозот и да се намали зависноста од евтин, често субвенциониран шеќер од трети земји. Ова би обезбедило одржливост на европскиот пазар за овој производ и заштита на локалните земјоделци.

„Ситуацијата на пазарот на шеќер во Европа долго време е под притисок на ниски цени кои не ги одразуваат реалните трошоци за производство. Запирањето на увозот на шеќер од независни производи е конкретен чекор за заштита на европските производители и овозможување долгорочна стабилност“, велат од индустријата. Во наредните недели се очекува официјална дискусија на Советот на ЕУ и Комисијата, како и усвојување на одлуки кои би можеле значително да влијаат на динамиката на европскиот пазар на шеќер.