Кога американскиот претседател Доналд Трамп ќе пристигне во снежното алпско село Давос, тоа ќе означи и кулминација на едногодишно додворување — и пресвртница за форумот некогаш синоним за либералниот глобализам.

Овогодинешниот Светски економски форум, кој започнува в понеделник, навестува голема  промена од  настан долго време карикатуриран како „разбуден“: Климата и разновидноста се лизнаа надолу на агендата, вештачката интелигенција и растот се дигнаа горе, а Соединетите Американски Држави — предводени од Трамп и неговиот внатрешен круг — се подготвени да доминираат на сцената. Таа промена се совпадна со едномесечната кампања за привлекување на настанот на претседателот на САД и за повторно потврдување на релевантноста на Давос по години на отстапување.

„По Давос минатата година започнав разговори со Белата куќа, а исто така и координација со шефот на кабинетот Сузи Вајлс“, изјави Берге Бренде, претседател и извршен директор на Светскиот економски форум.

„Исто така, го посетив Вашингтон на почетокот на декември, имав состаноци во Белата куќа, но и со различните секретари на кабинетот, а сега сме во ситуација да дојде Трамп, а имаме и пет клучни секретари на кабинетот“, рече тој. „Ќе има широко присуство на САД во Давос.“

Бренде, поранешен норвешки министер за надворешни работи, јасно си постави за мисија да обезбеди главни говорници за самитот на Алпите на светската бизнис и политичка елита.

По слабите изданија од ерата на Ковид, остриот скок на трошоците за учество и превирањата во лидерството за СЕФ, ѕвезденото вртење кон Трамп – придружувано од најмоќните играчи на MAGA – претставува гласање за доверба за форум што некои го отпишаа како застарен или запуштен.Таа доминација на САД се совпаѓа со поширока промена во самата програма.

Истиот собир што некогаш ѝ ја даде на Грета Тунберг главната сцена за нејзиното предупредување „нашата куќа гори“ за климатската криза, што прослави женски состав на копретседатели и што ги поттикна владите да го следат напредокот кон Парискиот договор на Обединетите нации и Целите за одржлив развој – сега расчистува простор за агендата на Трамп за MAGA во момент кога американскиот претседател повторно ја преврте глобалната дипломатија заканувајќи се со царини за европските земји поради нивниот отпор кон неговите напори да го преземе Гренланд.

Во придружбата на Трамп ќе бидат државниот секретар Марко Рубио, секретарот за финансии Скот Бесент, секретарот за трговија Хауард Лутник, трговскиот претставник Џејмисон Грир, секретарот за енергетика Крис Рајт, специјалниот пратеник на САД за Блискиот Исток Стив Виткоф и зетот на Трамп, Џаред Кушнер. ВИП третманот е очигледен. Бренде двапати го прекина интервјуто за да се јави на повик од Кушнер.

„Поздравете ја Иванка“, рече тој, пред да замолчи.

Будењето е надвор, вештачката интелигенција е внатре

Овогодинешниот Светски економски форум има донекаде блага тема „Дух на дијалог“. Претходно трендовските теми околу зелената агенда и различноста се во голема мера отстранети и заменети со формулации како „градење просперитет во рамките на планетарните граници“ и „инвестирање во луѓе“.

Елитните учесници ќе бидат почестени со дискусии како „Бизнис аргументи за природата“, „Корпоративни скали, „Реконструкција на вештачката интелигенција“ и „Науката како мотор на раст“, ​​при што импозантната индустрија за вештачка интелигенција и нејзиниот потенцијал за економски раст се клучен фокус на програмата. На прашањето дали агендата е прилагодена за да ја привлече администрацијата на Трамп, Бренде рече дека форумот е „независен, непристрасен“ и агендата е „како што планиравме и не е изменета од никакви надворешни играчи“.

Намерно или не, постои јасен отклон од „будните“ теми за ова издание – иако редовните посетители на Давос тврдат дека тоа го одразува моментот, а не свесната стратегија.

„Сосема е разумно да се фокусираме на еколошките и социјалните прашања, но во моментов светот е многу повеќе загрижен за трнливите прашања на геополитиката“, рече Клејтон Ален, раководител на пракса за САД во Евроазија Груп.

Мајк Рубино, поранешен функционер во администрацијата на Трамп, сега партнер во „Форд Глобал“ и „Балард Партнерс“, рече дека промената на фокусот е „некако дел од новиот светски поредок“.

„Тоа нешто излезе од мода“, рече тој, посочувајќи на подемот и падот на нуклеарната енергија на агендата во Давос и намаленото внимание посветено на војната во Украина.

Европските претставници приватно го претставија форумот како место за притисок врз Трамп лично да ја поддржи безбедноста. Во меѓувреме, традиционалната бизнис и финансиска класа на милијардери во Давос ќе се сретне со „хиперскалерите“ на вештачката интелигенција, додека тие ќе ги прослават рекордните максимуми во нивното лично богатство. Шефот на „Нвидија“, Јенсен Хуанг, е уште еден ѕвезден говорник, додека врвните директори од „Мајкрософт“, „Мета“, „Палантир“, „Антропик“ и „ОпенАИ“ ќе одржуваат состаноци на маргините со фирми како „Џеј Пи Морган“, „Голдман Сакс“, „БлекРок“ и „Сејлсфорс“.

Ален рече дека неговите клиенти се „масовно заинтересирани за сè што е поврзано со пристапот на Трамп кон остатокот од светот. Сè што прави Трамп, секоја интеракција што ја има со странски лидери… е со огромен интерес“.

Во Давос се очекува група европски лидери. Тие ќе се борат да преговараат со Трамп за неговата закана за нови тарифи против ЕУ поврзани со кампањата на Белата куќа за преземање на контролата врз Гренланд и суспендирањето на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД.Францускиот претседател Емануел Макрон и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен се меѓу присутните, заедно со лидери од Германија, Полска, Шпанија и неколку други земји од ЕУ, како и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.

Се очекува и украинскиот претседател Володимир Зеленски, заедно со лидери кои се надеваат дека ќе го искористат форумот за да ги зацврстат обврските на САД за потенцијална мировна рамка во Украина, без разлика дали со безбедносни гаранции поддржани од Америка или со обезбедување на неговата поддршка за потесен економски пакт поврзан со повоеното закрепнување на Украина.

„Има многу повеќе возбуда“ оваа година, рече Рубино.

„Гледате мешаница на извршни директори кои не само што се обидуваат да добијат пристап до приемот што ќе го организира Трамп, туку и да добијат влез во американската куќа“, додаде тој, осврнувајќи се на малата црква што е домаќин на претставници на американската администрација и бизнис лидери во текот на целата недела, спонзорирана со пари од  Мајкрософт и Мекинзи.

Еден извршен директор на САД одигра клучна улога во зајакнувањето на СЕФ: Лари Финк од БлекРок.Финк беше назначен за привремен копретседател откако основачот на СЕФ, Клаус Шваб, поднесе оставка поради обвинувања за неговото управување со форумот. (Истрагата на СЕФ „нема докази за материјални прекршоци“.) Неговото заминување беше проследено со јавна дебата околу тоа дали претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, ќе се повлече пред крајот на нејзиниот мандат за да го замени Шваб, што таа на крајот го негираше.

По тие „предизвикувачки времиња“, раководството на СЕФ „брзо дејствуваше“ за да ги зајакне работите, рече Бренде. Финк, заедно со швајцарскиот милијардер бизнисмен Андре Хофман, донесоа финансиска и деловна моќ во организацијата и беа доволно добро поврзани за да привлечат главни говорници.

Аранжманот оди „навистина добро“, рече Бренде. „Разговарам со нив речиси секој ден и тоа е одличен тим“.

Според еден инсајдер, се очекува основачот на СЕФ Шваб да го прескокне овогодинешниот самит.