Активите што се сметаат за „безбедно засолниште“ ја започнаа 2026 година силно, при што цените на златото и среброто достигнаа нови рекорди во услови на широко распространета неизвесност, а швајцарскиот франк се тргува на највисоко ниво во последната деценија.

Но, креаторите на политики во Швајцарија ја следат ситуацијата со загриженост. Франкот веќе порасна за 3,5% во однос на американскиот долар оваа година, поттикнат од непредвидливата трговска политика на САД, прашањата за независноста на Федералните резерви и заканата од американска воена интервенција во Гренланд, Латинска Америка и Блискиот Исток, објави CNBC.

Зајакнувањето следи откако франкот порасна за 12,7% во однос на доларот во 2025 година. Вчера достигна 11-годишен максимум и остана близу до тие нивоа утрово, и покрај малото повлекување.

„Франкот е безбедно засолниште секогаш кога светот е несигурен“

„Понатамошната геополитичка ескалација значи поголема неизвесност“, изјави претседателот на Швајцарската национална банка (SNB), Мартин Шлегел, за CNBC на маргините на Светскиот економски форум во Давос минатата недела.

„Ова не е добро ниту за швајцарскиот франк, ниту за Швајцарија, бидејќи франкот е безбедно засолниште. Секогаш кога има неизвесност во светот, франкот зајакнува, а тоа го комплицира водењето на монетарната политика за Швајцарската национална банка.“

За разлика од регионалните сили, Швајцарија се бори со слаб раст на цените, а зајакнувањето на франкот би можело да создаде дополнителен дезинфлациски притисок врз извозно ориентираната економија на земјата.

„Швајцарскиот франк останува силен делумно затоа што побарувачката за многу швајцарски извозни производи е релативно нечувствителна на цените“, изјави за CNBC Џулијано Бјанки, коосновач на Институтот Quantitas во EHL Hospitality Business School.

Тој истакна дека во клучните сектори како што се фармацевтската индустрија, прецизното производство и услугите со висока вредност, зајакнувањето на валутата не влијае значително врз намалувањето на странската побарувачка, што го ослабува механизмот што инаку би го стабилизирал девизниот курс.

„Ова ја комплицира задачата на SNB затоа што силниот франк ја намалува увезената инфлација и ги стеснува маржите на извозниците, што влијае на платите и инвестициите во време кога инфлацијата е веќе ниска“, додаде тој.

Со оглед на тоа што стапката на инфлација во земјата е само 0,1%, а клучната каматна стапка на Швајцарската национална банка е 0%, Швајцарија е на работ на дезинфлација и на територијата на негативни каматни стапки. Во 2022 година, SNB го заврши седумгодишниот период на негативни каматни стапки, кои се непопуларни меѓу штедачите и кредиторите бидејќи ги поништуваат приносите од штедните депозити и ги намалуваат маржите и профитабилноста на банките.

„Прагот за воведување негативни стапки е повисок од вообичаеното, но доколку е потребно, ќе влеземе во минус“, изјави Шлегел за CNBC.

Ограничувања на монетарните алатки

Друга алатка што Швајцарската централна банка ја користеше во минатото за да го ограничи растот на франкот е интервенцијата на девизниот пазар со продажба на франкот и купување странски валути. Но, таков потег сега носи ризици, само неколку месеци откако Швајцарија постигна трговски договор за намалување на тарифите од 39% на 15%, кои беа меѓу највисоките под тарифниот режим на администрацијата на Трамп.

Администрацијата на Трамп ги воведе високите тарифи минатата година како дел од таканаречениот реципрочен тарифен режим за кој Белата куќа рече дека е делумно одговор на „валутните манипулации и трговските бариери“ од други земји. Во јуни, Белата куќа ја додаде Швајцарија на „Watch List“ од девет трговски партнери чии „валутни практики и макроекономски политики заслужуваат внимателно внимание“.

Колку е подготвен да биде непредвидлив, Трамп покажа минатата недела во својот говор во Давос, кога рече дека тарифите против Швајцарија се зголемени од 31% на 39% затоа што тогашната швајцарска претседателка Карин Келер-Сутер „едноставно не му се допаѓала“. Поради ова, земјата ќе продолжи да внимава да не го навлече гневот на Белата куќа.

„Франкот ќе остане силен“

Лојд Харис, раководител на одделот за фиксен приход во Premier Miton Investors, верува дека привлечноста на франкот како стабилна актива веројатно ќе ја поддржи неговата нагорна траекторија, без оглед на одлуките на Швајцарската централна банка (SNB).

„На долг рок, швајцарскиот франк е најсилната валута во светот и веројатно ќе остане релативно отпорна оваа година“, изјави тој за CNBC.

„Фактори што го поддржуваат се цената на златото, статусот на Швајцарија како безбедно засолниште во услови на геополитички превирања и нејзиниот постојан суфицит на тековната сметка. SNB би можела да интервенира во случај на прекумерно зајакнување, но на среден рок не очекуваме промена во трендот во кој франкот ќе го надмине американскиот долар“.

Клаудио Сфредо, доктор по економија и доцент на Швајцарската школа за угостителство EHL, рече дека неодамнешната историја покажала дека приливот на капитал во безбедни засолништа може да го зајакне франкот дури и ако SNB преземе чекори, како што се намалување на каматните стапки, што инаку би го ублажиле растот на валутата.

„Во исто време, поголемата политичка чувствителност околу интервенциите во девизниот курс дополнително го стеснува просторот за маневрирање на SNB, затегнувајќи го компромисот помеѓу стабилноста на цените и економскиот раст“, ​​рече тој.

И покрај сè, Шлегел инсистираше во Давос дека SNB ќе направи сè што е потребно за да го исполни својот мандат, дури и ако ризикува повторно да го навлече гневот на Вашингтон.

„Подготвени сме да интервенираме на пазарот на девизи доколку е потребно“, заклучи тој.