Интерпелацијата што СДСМ ја поднесе за министерот за земјоделство Цветан Трипуновски повторно го врати земјоделството во центарот на политичките пресметки. Партиските обвинувања и меѓусебните препукувања откриваат многу посериозни прашање: дали Македонија постепено ја губи способноста да произведува доволно храна и дали земјоделството, една од традиционалните стопански гранки, се наоѓа во најтешката состојба во последните две години?

Ова прашање одамна ги надминува рамките на дневната политика. Затоа што кога сточарите протестираат, кога лозарите не знаат по која цена ќе го продаваат грозјето, кога житопроизводителите влегуваат во жетва без јасни информации за откупот, а оризопроизводителите се жалат на драстично намалени приходи, тогаш проблемот не е само политички. Тој станува економски и национален.

Субвенциите повеќе не се гаранција за сигурност

Со години субвенциите беа главниот инструмент преку кој државата го одржуваше земјоделското производство. Без оглед која влада беше на власт, земјоделците очекуваа барем минимална предвидливост преку системот на државна поддршка.

Но во последните две години токму околу субвенциите се концентрира најголемото незадоволство.

Опозицијата обвинува за намалување на поддршката, додека земјоделските здруженија сè почесто реагираат на доцнење на исплатите. Во услови кога цените на сточната храна, горивата, ѓубривата и механизацијата се значително повисоки отколку пред неколку години, секое доцнење на средствата директно се одразува врз ликвидноста на производителите.

Проблемот е што за многу земјоделци субвенциите веќе не претставуваат поттик за развој, туку механизам за преживување.

Македонија произведува сè помалку

Она што особено загрижува се последиците, односно постепеното намалување на домашното производство.

Во речиси сите стратешки гранки може да се забележат проблеми. Сточниот фонд се намалува, обработливите површини во одредени региони остануваат необработени, а дел од младите луѓе целосно се откажуваат од земјоделството.

Причините се повеќеслојни. Производството станува сè поскапо, работната сила е дефицитарна, а профитабилноста често е неизвесна.

Во такви услови не е изненадување што многу семејства кои со генерации се занимавале со земјоделство денес ги насочуваат своите деца кон други професии или кон иселување.

Откупот останува најголемата болка

Без разлика дали станува збор за млеко, жито, грозје, тутун или ориз, една работа се повторува речиси секоја година: Неизвесноста околу откупот.

Земјоделците вложуваат месеци труд и значителни средства без однапред да знаат каква цена ќе добијат за својот производ. Во многу случаи откупните цени се формираат дури кога производството е веќе завршено, оставајќи ги производителите во подредена позиција.

Токму затоа секоја жетва, секоја берба и секоја откупна сезона стануваат потенцијален повод за нови протести.

Прашањето што доминира последните две години е дали државата има јасна стратегија за регулирање на пазарот или продолжува да реагира ад хок, од криза до криза.

Корупцијата дополнително ја поткопува довербата

Секторот дополнително беше потресен од скандалите поврзани со користењето на европските средства и сомнежите за злоупотреби во ИПАРД програмите.

Без разлика како ќе завршат конкретните постапки, штетата врз довербата веќе е направена.

Земјоделците со право поставуваат прашање: ако европските фондови треба да служат за модернизација на производството, како е можно тие постојано да се поврзуваат со афери наместо со развојни приказни?

Прашање што ја надминува политиката

Имајќи го сето ова предвид, интерпелацијата за Трипуновски освен како уште една политичка битка меѓу власта и опозицијата ја наметнува темата дали Македонија има стратегија за земјоделството во следните десет години.

Затоа што држава која произведува сè помалку храна станува сè повеќе зависна од увоз. А држава која ги губи своите земјоделци, постепено губи и дел од својата економска и демографска стабилност. Токму затоа земјоделството повторно станува политичка тема број еден. Не поради партиските пресметки, туку затоа што станува збор за сектор кој директно влијае врз цените на храната, животниот стандард и иднината на македонското село.