Европската централна банка оваа недела повторно се наоѓа пред важна одлука за каматните стапки, во услови на засилени инфлациски притисоци и знаци на забавување на економската активност во делови од еврозоната.

Се очекува ЕЦБ да ја зголеми клучната каматна стапка за 25 базични поени, од сегашните 2,25 на 2,50 проценти. Според прогнозите на „Дојче банк“, можно е уште едно зголемување до крајот на годината, со што стапката би можела да достигне 2,75 проценти.

Главната причина за ваквата политика е повторното забрзување на инфлацијата. Во август инфлацијата во еврозоната достигна 3,3 проценти, додека цените на енергијата забележаа годишен раст од 14,3 проценти.

Новото зголемување на каматите би имало директно влијание врз кредитирањето. Повисоките референтни стапки вообичаено значат поскапо ново задолжување за граѓаните и компаниите, особено кај станбените, потрошувачките и деловните кредити.

Најголемиот притисок би го почувствувале оние што допрва планираат да земат кредит. Кај веќе постојните кредити со фиксна каматна стапка ефектот е ограничен, но новите задолжувања може да станат поскапи, а кредитната способност на граѓаните да се намали.

Повисоките камати, од друга страна, може да бидат поповолни за штедачите. Банкарските депозити и државните хартии од вредност стануваат поатрактивни, што ги поттикнува домаќинствата поголем дел од средствата да ги насочуваат кон штедење наместо кон потрошувачка.

Токму тоа е еден од главните механизми преку кои ЕЦБ се обидува да ја намали инфлацијата. Поскапото задолжување ја намалува побарувачката за кредити, додека повисоките приноси ја зголемуваат привлечноста на штедењето.

Сепак, новото зголемување на каматите доаѓа во чувствителен момент за европската економија, бидејќи во повеќе земји веќе се забележува послаба лична потрошувачка и забавување на економскиот раст.

Затоа, за банките, компаниите и граѓаните нема да биде важно само дали ЕЦБ ќе ги зголеми каматите во септември, туку и колку долго тие ќе останат на повисоко ниво.

Доколку стапката запре на 2,50 проценти, ефектите би можеле да останат релативно ограничени. Но, евентуален раст до 2,75 проценти и подолг период на високи камати би можеле постепено да донесат поскапи кредити, послаба кредитна активност и поголема ориентација кон штедење.