Во североисточниот дел на Халкидики на 8 октомври свечено беше отворен рудникот за бакар и злато „Скуриес“, инвестиција вредна повеќе од две милијарди долари. Комерцијалното производство е најавено до крајот на 2026 година, а проектот носи очекувања за вработувања и локален развој, но и загриженост за влијанието врз природата и другите стопански дејности.

На отворањето присуствуваше грчкиот премиер Кирјакос Мицотакис, кој ја оцени инвестицијата како потврда дека земјата може да привлекува значаен странски капитал. Со рудникот управува „Хелас голд“, подружница на канадската „Елдорадо голд“, во рамките на рударскиот комплекс „Касандра“.

Според производствените проекции на компанијата, „Скуриес“ има почетен планиран работен век од околу 20 години, со просечно годишно производство од приближно 140.000 унци злато и 30.000 тони бакар. Станува збор за очекувани количества, а не за веќе остварено производство.

Мицотакис посочи дека во изградбата биле ангажирани околу 5.000 луѓе. Компанијата, пак, проектира околу 3.000 директни и индиректни работни места во поширокиот комплекс „Касандра“, кога „Скуриес“ ќе достигне полн капацитет.

Посебен акцент при отворањето беше ставен на еколошките услови. Според грчкиот премиер, инвеститорот прифатил измени во планот, построги барања за заштита на животната средина и дополнителни мерки за управување со рударските остатоци.

Рудникот комбинира површинска и подземна експлоатација. Според документацијата на „Хелас голд“, филтрирањето на јаловината овозможува отстранување до 90 проценти од водата во остатоците, со можност дел од неа повторно да се користи. Новото решение предвидува едно одлагалиште наместо првично планираните две и околу 40 проценти помала површина за складирање.

Компанијата наведува и мерки за постепена санација, управување со водите и дигитален надзор. Пошироката мрежа за еколошки мониторинг на нејзините активности во регионот опфаќа повеќе од 700 контролни точки и 13 параметри, меѓу кои квалитетот на водата и воздухот, бучавата и состојбата на почвата.

За локалната заедница се предвидени рударски надоместоци и посебни општествени инвестиции. Во обраќањето на Мицотакис се споменуваат повеќе од 80 милиони евра во следните две децении за општината Аристотелис, додека компанијата наведува 80 милиони американски долари. Овие различно изразени проекции се однесуваат на планирани вложувања, одвоени од законските надоместоци.

Отворањето беше проследено и со протести. Дел од локалното население и граѓанските организации изразуваат загриженост за можните последици врз водите, шумите, земјоделството и туризмот.

Проектот има значење и за европското снабдување со бакар, кој се користи во електроенергетските мрежи, електричните возила и обновливите извори на енергија. Сепак, неговата долгорочна прифатливост ќе зависи од исполнувањето на еколошките обврски, независниот надзор и придобивките што ќе ги почувствува локалното население.

Примерот од Халкидики отвора прашања релевантни и за Македонија, но самото отворање не докажува дека рударството нема влијание врз туризмот и природата. Резултатите од работењето и мониторингот ќе покажат како овие дејности ќе функционираат во истиот регион.