Европската централна банка (ЕЦБ) се соочува со сè покомплицирана економска ситуација во пресрет на состанокот на 29 октомври. Додека инфлацијата во еврозоната достигна 3,8%, силниот раст на приносите на француските државни обврзници веќе ги заострува условите за финансирање. Според економските аналитичари, токму притисокот од пазарот на обврзници би можел да ја наведе ЕЦБ привремено да се воздржи од ново зголемување на каматните стапки.

Европските финансиски пазари влегуваат во една од најважните недели за монетарната политика во последното тримесечје од 2026 година.

Иако инфлациските притисоци повторно се засилуваат, растечките трошоци за задолжување на европските држави создаваат дополнителен предизвик за носителите на монетарната политика.

Според анализата на Morningstar од 26 октомври, економистите претежно очекуваат ЕЦБ да ја задржи депозитната каматна стапка на 2,5% на претстојниот состанок.

Сепак, можноста за дополнително зголемување на каматите во декември останува отворена, особено доколку високите цени на енергенсите продолжат да се пренесуваат врз пошироката економија.

Француските државни обврзници создаваат нов притисок врз еврозоната

Еден од најголемите предизвици за Европската централна банка доаѓа од пазарот на државни обврзници.

Француската политичка и фискална неизвесност предизвика силен раст на трошоците за задолжување, при што приносот на десетгодишните француски државни обврзници на 22 октомври надмина 5,1%.

Според податоците што ги пренесува Ројтерс, приносот достигнал 5,1415%, највисоко ниво од јули 2002 година.

Истовремено, разликата меѓу приносите на француските и германските десетгодишни обврзници се проширила на ниво што не било забележано од 2011 година.

Ова е особено значајно бидејќи германските државни обврзници традиционално претставуваат референтен инструмент за проценување на ризикот на европскиот пазар на државен долг.

Кога инвеститорите бараат повисок принос за купување француски обврзници, тоа укажува на зголемена премија за ризик.

За француската држава, повисоките приноси значат поскапо ново задолжување и потенцијално зголемување на трошоците за рефинансирање на постојниот долг.

Но последиците не мора да останат ограничени само на јавните финансии.

Државните обврзници претставуваат важна основа за формирање на каматните услови на финансиските пазари. Затоа растот на нивните приноси може да влијае и врз трошоците за финансирање на банките и компаниите.

Пазарот на обврзници веќе ја заострува монетарната политика

Една од најинтересните оценки во анализата на Morningstar доаѓа од Карстен Бжески, глобален раководител за макроекономски истражувања во ING.

Според неговата проценка, растот на приносите на германските државни обврзници од септемврискиот состанок на ЕЦБ досега имал ефект врз економскиот раст и инфлацијата споредлив со дополнително зголемување на каматните стапки за 0,25 процентни поени.

За Франција, поради значително посилниот раст на приносите, ефектот би можел да биде споредлив со зголемување на каматите за приближно 0,50 процентни поени.

Ова претставува важна аналитичка проценка, а не официјална одлука или пресметка на ЕЦБ.

Нејзината суштина е дека финансиските пазари можат самостојно да ги заострат условите за финансирање, дури и кога централната банка не ги менува референтните каматни стапки.

Повисоките приноси на обврзниците можат да доведат до поскапо кредитирање, намалување на инвестициската активност и послаба економска побарувачка.

Таквите движења потенцијално придонесуваат за намалување на инфлациските притисоци.

Затоа дополнителното зголемување на каматите од страна на ЕЦБ би можело да создаде уште посилно ограничување на економската активност.

Инфлацијата од 3,8% останува најголемиот аргумент за повисоки камати

Од друга страна, најновите статистички податоци покажуваат дека инфлацијата во еврозоната значително ја надминува целта на Европската централна банка.

Според Евростат, годишната инфлација во септември 2026 година достигна 3,8%, наспроти 3,2% во август.

Тоа е највисокото ниво во последните три години.

Особено силен притисок доаѓа од енергетскиот сектор.

Годишната инфлација кај енергенсите во септември достигнала приближно 18,9%, наспроти 14,3% во август.

Истовремено, основната инфлација, која ги исклучува енергијата, храната, алкохолот и тутунот, изнесувала 2,5%.

Овие показатели покажуваат дека енергенсите имаат значајна улога во вкупното забрзување на инфлацијата.

Сепак, економистите предупредуваат дека подолготрајниот раст на цените на енергенсите може постепено да се пренесе и врз другите категории производи и услуги.

Декември станува клучен за идната насока на каматите

Иако пазарите не очекуваат промена на каматните стапки во октомври, декемврискиот состанок на ЕЦБ привлекува значително поголемо внимание.

Според податоците наведени во анализата на Morningstar, пазарите на каматни деривати на 26 октомври проценувале веројатност од само 5,3% за зголемување на каматите за 0,25 процентни поени на октомврискиот состанок.

На почетокот на месецот оваа проценка изнесувала 16,7%.

За декемврискиот состанок, пак, пазарните очекувања упатувале на приближно 84% веројатност за зголемување од 0,25 процентни поени.

Доколку каматите останат непроменети во октомври, а ЕЦБ во декември одлучи да ги зголеми за 0,25 процентни поени, депозитната стапка би достигнала 2,75%.

Важно е да се нагласи дека овие проценти претставуваат пазарни очекувања во определен момент, а не официјални најави на ЕЦБ.

На 17 декември, покрај одлуката за каматните стапки, ќе бидат претставени и нови макроекономски проекции за инфлацијата и економскиот раст.

Економистите поделени околу каматите во 2027 година

Неизвесноста е уште поголема кога станува збор за монетарната политика во 2027 година.

Дел од инвеститорите очекуваат дополнителни зголемувања на каматите во првата половина на годината.

Според пазарните очекувања наведени од Morningstar, депозитната стапка би можела да достигне 3,25% до третото тримесечје од 2027 година.

Но економистите не се единствени во своите проценки.

Улрике Кастенс од DWS предупредува дека високите трошоци за финансирање и цените на енергенсите можат да ја ограничат економската активност, што би ја намалило потребата од дополнително монетарно заострување.

Сличен став има и Холгер Шмидинг, главен економист на Berenberg, кој смета дека финансиските пазари можеби го преценуваат обемот на идните зголемувања на каматите.

Според неговата проценка, евентуалното намалување на цените на нафтата во 2027 година би можело да придонесе за постепено слабеење на инфлациските притисоци.

Од друга страна, економистите што очекуваат дополнително зголемување на каматите предупредуваат дека продолженото поскапување на енергенсите може да создаде секундарни инфлациски ефекти.

Таквите ефекти се јавуваат кога повисоките трошоци постепено се пренесуваат врз цените на останатите производи и услуги, а потоа и врз барањата за повисоки плати.

ЕЦБ пред избор меѓу инфлацијата и економската стабилност

Претстојниот состанок на Европската централна банка ќе се одржи во услови на спротивставени економски сигнали.

Од една страна, инфлацијата останува значително над целното ниво од 2%, а високите цени на енергенсите создаваат ризик од дополнителни поскапувања.

Од друга страна, фискалната неизвесност во Франција и растот на приносите на државните обврзници веќе ги прават условите за финансирање порестриктивни.

За ЕЦБ, предизвикот ќе биде да процени дали дополнителното зголемување на каматите е неопходно за стабилизирање на инфлацијата или би создало преголем притисок врз економската активност.

Одлуката на 29 октомври ќе биде важен показател за тоа како ЕЦБ ја оценува рамнотежата меѓу ценовната стабилност, економскиот раст и ризиците на европските финансиски пазари.

Иако задржувањето на постојните каматни стапки останува најверојатното сценарио, понатамошните одлуки ќе зависат од инфлациските податоци, движењето на цените на енергенсите и стабилноста на пазарот на државни обврзници.