Од 1 декември 2026 година, граѓаните во Македонија ќе се соочат со построги услови за задолжување во банките. Народната банка воведува нови ограничувања за максималниот износ на месечните кредитни обврски во однос на приходите, како и пократки рокови за отплата на одредени видови кредити.

Новите правила се дел од мерките за спречување на прекумерното задолжување на домаќинствата и зачувување на стабилноста на финансискиот систем.

Сепак, предвиден е важен исклучок за граѓаните кои за првпат купуваат сопствен дом, за кои се задржуваат поповолните услови.

Помали лимити за месечните кредитни рати

Според одлуката на Народната банка, максималниот дозволен однос меѓу вкупните месечни кредитни обврски и приходите на кредитокорисникот се намалува за пет процентни поени.

Кај денарските кредити, ограничувањето се намалува од досегашните 50 на 45 проценти.

Кај кредитите со валутна компонента, лимитот се намалува од 45 на 40 проценти.

Ова значи дека банките ќе треба да применуваат построги критериуми при проценката колку граѓаните можат месечно да издвојуваат за отплата на кредити.

Што значи ова за граѓанин со плата од 60.000 денари?

На пример, лице со месечни приходи од 60.000 денари според досегашниот општ лимит за денарски кредити можело да има вкупни месечни кредитни обврски до 30.000 денари.

Со новите правила, овој износ се намалува на 27.000 денари.

Кај кредитите со валутна компонента, максималните месечни обврски за истите приходи ќе изнесуваат 24.000 денари, наместо досегашните 27.000 денари.

Притоа, се земаат предвид вкупните кредитни задолжувања на лицето, а не само ратата за новиот кредит.

Станбените кредити со пократок рок на отплата

Промени се предвидени и кај роковите за отплата на станбените кредити.

За купување втор и секој следен стан, максималниот рок за отплата се намалува од 30 на 25 години.

Кај потрошувачките кредити обезбедени со хипотека, максималниот рок за отплата ќе биде 15 години.

Пократкиот рок може да значи повисока месечна рата за ист износ на кредитот, што дополнително ќе влијае врз кредитната способност на граѓаните.

Исклучок за граѓаните што купуваат прв стан

Народната банка предвиде поповолни услови за лицата кои за првпат го решаваат своето станбено прашање.

За нив максималниот рок за отплата на станбен кредит останува 30 години.

Исто така, се задржуваат досегашните лимити за вкупните месечни кредитни обврски во однос на приходите – 50 проценти за денарски кредити и 45 проценти за кредити со валутна компонента.

За прво купување сопствен дом останува и поповолниот третман во однос на потребното сопствено учество.

Зошто Народната банка воведува построги правила?

Од централната банка објаснуваат дека целта на мерките е да се намали ризикот од презадолженост на граѓаните.

Во првото полугодие од 2026 година кредитите на физичките лица забележале годишен раст од 12,2 проценти, при што особено бил изразен растот на станбеното кредитирање.

Со новите ограничувања Народната банка настојува да обезбеди поодржливо кредитирање, без да го отежне дополнително решавањето на првото станбено прашање.

Новите правила важат од 1 декември

Граѓаните кои планираат да аплицираат за кредит треба навреме да ги проверат своите месечни приходи, постојните задолжувања и условите што ги нудат банките.

Важно е да се има предвид дека новите проценти претставуваат максимални регулаторни ограничувања, а не гаранција дека секој кредитокорисник ќе може да се задолжи до наведениот износ.

Банките и понатаму самостојно ќе ја проценуваат кредитната способност, земајќи ги предвид приходите, постојните обврски и останатите ризици.

Новите мерки започнуваат да се применуваат на 1 декември 2026 година.