Претставници на американските Федерални резерви (ФЕД) предупредуваат дека доколку инфлацијата продолжи да расте или не покаже очекувано забавување, централната банка може да биде принудена дополнително да ги зголеми каматните стапки, па дури и за половина процентен поен.
Ова произлегува од записникот од последниот состанок на ФЕД, на кој дел од функционерите изразиле загриженост дека инфлациските притисоци стануваат сè поупорни и дека ќе биде потребна порестриктивна монетарна политика.
Речиси сите учесници на состанокот сметале дека, доколку економските показатели се движат во согласност со очекувањата, ќе бидат потребни дополнителни зголемувања на каматите. Неколкумина, пак, предупредиле дека инфлацијата може да се покаже како потешка за контролирање од досегашните процени.
На октомврискиот состанок ФЕД одлучи да ја задржи референтната каматна стапка во опсегот од 3,75 до 4 проценти. Единствените двајца членови кои формално се спротивставиле на одлуката биле гувернерката Лиза Кук и претседателката на Федералните резерви на Кливленд, Бет Хамок, кои се залагале за зголемување од 0,25 процентни поени.
Дел од функционерите кои ја поддржале одлуката за задржување на каматите оцениле дека станува збор за тесна одлука. Поширока група учесници, сепак, инсистирала централната банка да испрати јасна порака дека паузата не значи откажување од целта инфлацијата да се врати на два процента.
Инфлацијата во САД и натаму е над три проценти на годишно ниво, а во последните месеци има малку показатели за нејзино позначително забавување. Особена загриженост предизвикува можноста поскапувањата на енергенсите да се прелеат во други сектори, особено услугите, како и ризикот компаниите повисоките трошоци да им ги префрлат на потрошувачите.
Во записникот се наведува и дека функционерите сè повеќе го анализираат влијанието на развојот на вештачката интелигенција врз инфлацијата. Се разгледуваат и ризиците од прекумерни инвестиции во оваа технологија и можноста зголемената продуктивност да придонесе за намалување на инфлациските притисоци.
Дополнителен сигнал за можноста од построга монетарна политика испрати гувернерот на ФЕД, Кристофер Волер, кој изјави дека централната банка треба да размисли за зголемување на каматните стапки за половина процентен поен во декември или појасно да најави побрзо темпо на нивниот раст во текот на 2027 година.
Волер предупреди дека поскапувањата се шират на сè поголем број производи и услуги, а компаниите би можеле да почнат да ги сметаат зголемувањата на цените од околу три проценти за вообичаена практика, што дополнително би го отежнало враќањето на инфлацијата на целното ниво.
Следниот состанок на ФЕД е закажан за 8 и 9 декември, кога се очекува подетална дискусија за можните следни чекори во монетарната политика.
Одлуките на американската централна банка имаат влијание и надвор од САД, бидејќи повисоките каматни стапки ги прават вложувањата во долари попривлечни, а истовремено можат да го поскапат задолжувањето за други држави и компании.
Посилниот долар може да доведе и до повисоки цени на нафтата и другите суровини што се тргуваат во американската валута. За Македонија, ваквите движења би можеле да создадат дополнителен притисок врз цените на горивата и трошоците на компаниите, но и да го зголемат трошокот за ново задолжување на меѓународните пазари.
Доколку каматните стапки во САД останат високи подолг период, последиците би можеле да се почувствуваат преку поскапи кредити, забавување на инвестициите и потрошувачката и послаб економски раст.