Околу 1,4 милиони луѓе во Европа немаат дом, а меѓу нив се и десетици илјади лица постари од 65 години. Нов извештај предупредува дека вистинските бројки веројатно се уште повисоки, додека ниските пензии, растечките трошоци за домување и енергетската сиромаштија ја зголемуваат ранливоста во староста.

Околу 166.000 лица постари од 65 години во Европа се соочуваат со бездомништво, живеат на улица, во итни сместувања или користат услуги наменети за луѓето без дом. Вкупниот број луѓе што се соочуваат со бездомништво на континентот се проценува на околу 1,4 милиони, се наведува во 11. годишен преглед на станбената исклученост, објавен од Европската федерација на националните организации што работат со бездомници (ФЕАНТСА) и Фондацијата за домување, а го пренесува Анадолија.

Авторите предупредуваат дека реалниот број на постари луѓе без дом веројатно е поголем од официјалните процени. Податоците се нецелосни, а дел од европските земји воопшто не ги вклучуваат постарите лица во својата статистика за бездомништвото, што го отежнува согледувањето на вистинскиот обем на проблемот.

Бездомништвото расте во поголем дел од Европа

Од 23 европски земји за кои се достапни понови податоци, во 17 е забележан пораст на бездомништвото. Во Ирска, бројот на луѓе без дом се зголемил од 3.738 во 2014 година на 17.447 во 2026 година. Во Португалија пораснал од 4.414 во 2017 година на 14.476 во 2024 година, додека Франција бележи раст од 110.894 лица во 2009 година на 318.185 во 2024 година.

И Финска, која подолго време бележеше намалување на бездомништвото, се соочува со нов негативен тренд. Таму бројот на луѓе без дом се зголемил за 34 отсто меѓу 2023 и 2025 година, што покажува дека постигнатиот напредок може да биде загрозен.

Сепак, бројките од различните земји не можат да се споредуваат директно. Извештајот посочува дека државите користат различни дефиниции за бездомништво, старосни граници и методи за собирање податоци. Процената за бројот на постари лица без дом во Европа, исто така, е изведена од податоци од само девет земји, што дополнително ја нагласува потребата од посистематско евидентирање.

Кога пензијата не е доволна за покрив над главата

Станбената несигурност во староста е поврзана со повеќе фактори, меѓу кои намалувањето на приходите по пензионирањето, смртта на партнерот и растечките трошоци за домување. Проблемот не се сведува само на животот на улица: тој ги опфаќа и несоодветните услови за живеење, ризикот од иселување и неможноста да се платат трошоците за греење и електрична енергија.

Особено ранливи се жените, кои во просек имаат пониски пензии и затоа потешко ги покриваат основните животни трошоци. Кога домувањето станува недостапно, последиците не се само финансиски, туку и здравствени, социјални и психолошки.

Колку може да бидат сериозни последиците покажуваат и податоците од Франција. Во 2023 година таму починале најмалку 735 луѓе без дом, со просечна возраст од само 49 години. Овој податок ја покажува поврзаноста меѓу бездомништвото, лошите услови за живот и зголемениот ризик по здравјето, иако не се однесува исклучиво на постарите лица.

Барања за достапно домување и подобра социјална заштита

По повод Меѓународниот ден за борба против бездомништвото, организации во Србија ја покренаа иницијативата „10/10/10/10“, со која бараат системски мерки за спречување и намалување на бездомништвото. Меѓу барањата се достапно домување, превенција на губењето на домот, подобри социјални услуги, здравствена заштита и пристап до бесплатен оброк без непотребни административни пречки.

Организациите бараат и обезбедување буџетски средства за спроведување на овие мерки. Пораката на извештајот е дека бездомништвото не може да се решава само со привремени сместувања и итна помош, туку бара долгорочни политики што ќе го спречат губењето на домот и ќе им обезбедат достоинствени услови за живот на луѓето во ризик.