Четири години во загуба, со повисоки трошоци и до 50 отсто помали приноси – оризарите велат дека под 40 денари за арпа повторно ќе работат со загуба. Производителите велат дека со сегашните трошоци, производството станува сè понеисплатливо. Проблемот, сепак, не е ограничен само на оризот. Македонските земјоделци во август се соочиле со повисоки трошоци за производство и пониски цени на земјоделските производи. Најмногу поскапеле транспортната опрема, за 19,6 отсто, енергијата и горивата за 15,8 отсто и машините и опремата за 13,4 отсто. Повисоки цени се регистрирани и кај ветеринарните услуги, ѓубривата, семињата, средствата за заштита на растенијата и добиточната храна.
Оризарите бараат откупната цена на оризовата арпа, годинава, да достигне 40 денари за килограм, со образложение дека само така ќе можат да ги покријат производните трошоци и дел од загубите од изминатите години. Како што велат производителите, во последните четири години работеле со загуба, бидејќи производната цена била околу 25 денари, додека арпата се откупувала за 18 до 20 денари за килограм.
– За годинава сè уште нема дефинирана производна цена, иако рокот за тоа веќе помина. Институтот за ориз и Факултетот за земјоделски науки и храна треба да ја изготват годинашната производна цена, која очекуваме да биде повисока поради зголемените трошоци за гориво, семе, ѓубрива, препарати, вода, механизација и работна рака. Очекуваме да изнесува од 30 до 35 денари, на што треба да се додадат 25 отсто добивка. Тоа значи дека откупната цена на оризовата арпа годинава треба да биде 40 денари, вели Тони Максимов, оризопроизводител и член на Управниот одбор на Националната земјоделска мрежа.
Според него, оваа цена е минимумот што им е потребен на производителите за да обезбедат средства за новото производство и да покријат дел од загубите од изминатите три до четири години.
Максимов посочува дека дополнителен проблем се и пониските приноси. Според процените на производителите, годинава приносот по хектар би можел да се движи од 3.000 до 3.500 килограми, односно да биде намален и до 50 отсто. Како причина се наведуваат, меѓу другото, неефикасноста на дел од препаратите што биле користени.
Производителите укажуваат и на големата разлика меѓу откупната и малопродажната цена. Според нив, белиот ориз се откупува за околу 40 до 50 денари за килограм, додека на пазарот се продава за 120 до 150 денари, зависно од квалитетот. Тие сметаат дека со сегашните услови не се исплати трудот и ризикот што го преземаат, особено во услови на климатски промени и раст на производните трошоци.
Проблемот, сепак, не е ограничен само на оризот. Македонските земјоделци во август се соочиле со повисоки трошоци за производство и пониски цени на дел од земјоделските производи. Според статистичките податоци, тековните трошоци за земјоделско производство биле за 6,8 отсто повисоки во однос на август минатата година, додека цените на земјоделскиот аутпут паднале за 2,2 отсто. Кај инвестициите, растот на цените бил 9 отсто.
Најмногу поскапеле транспортната опрема, за 19,6 отсто, енергијата и горивата за 15,8 отсто и машините и опремата за 13,4 отсто. Повисоки цени се регистрирани и кај ветеринарните услуги, ѓубривата, семињата, средствата за заштита на растенијата и добиточната храна.
Овие податоци покажуваат дека производството станува поскапо, додека цените на дел од земјоделските производи се намалуваат. Сепак, статистиката сама по себе не покажува колку навистина заработува конкретен земјоделец, бидејќи за тоа се потребни податоци за приносите, произведените количини, реално исплатените откупни цени, субвенциите и останатите трошоци.
Прашањето за тоа каде завршува вредноста на земјоделскиот производ се отвора и при споредбата со малопродажбата. Во август цените на земјоделските производи на мало биле пониски за 6 отсто, додека храната и безалкохолните пијалаци во целина поскапеле за 1 отсто. Разликата меѓу откупната и малопродажната цена, сепак, не може директно да се изедначи со трговската маржа, бидејќи во синџирот има трошоци за транспорт, складирање, пакување, преработка и продажба.
Слични проблеми со откупните цени во изминатиот период имаа и производителите на пиперки и грозје. Министерството за земјоделство најави проверка од страна на Комисијата за заштита на конкуренцијата за евентуално усогласување меѓу откупувачите, злоупотреба на доминантна положба или нефер трговски практики.
На крајот, клучното прашање за земјоделците останува исто – колку навистина им останува од произведеното откако ќе ги покријат трошоците за производство и пласман? Августовските податоци покажуваат раст на производните трошоци и пад на цените кај дел од земјоделските производи, но без прецизни податоци за реалните откупни цени, приносите и вкупните трошоци не може да се утврди колкава е вистинската заработка или загуба на производителите.