Токму затоа секоја нова средба меѓу Владата и трговците создава очекувања, но и сè поголем скептицизам кај јавноста.
Производителите, дистрибутерите и трговците со храна денес ќе седнат на заедничка маса со претставници на Владата за да разговараат за формирањето на набавните и продажните цени на прехранбените производи. Средбата доаѓа по инспекциски контроли кои покажаа дека цените на полиците не секогаш се движат според реалните промени на трошоците за набавка.
Додека Владата повторно апелира на „општествена одговорност“ кај компаниите, граѓаните и натаму плаќаат високи цени, дури и во ситуации кога набавните трошоци се намалуваат. Денешниот состанок треба да покаже дали ќе има конкретни резултати или ќе остане уште една рунда разговори без директен ефект врз домашните буџети.
Од Министерството за економија и труд велат дека во моментов нема значителни ценовни шокови, но анализите на Државниот пазарен инспекторат покажале дека во одредени периоди малопродажните цени растеле побрзо од набавните. Во дел од случаите, цените на производите останувале исти и покрај тоа што трговците ги набавувале по пониски цени.
Разликата, според овие наоди, не исчезнувала, туку останувала во профитните маржи.
Кој ја плаќа разликата?
Кога набавната цена паѓа, а цената на производот во маркетот останува непроменета, разликата најчесто ја чувствува потрошувачот. Иако официјалните податоци покажуваат стабилизирање на инфлацијата, голем број граѓани сè уште не чувствуваат значително олеснување во секојдневните трошоци.
Токму затоа секоја нова средба меѓу Владата и трговците создава очекувања, но и сè поголем скептицизам кај јавноста.
Во изминатите години Владата неколкупати воведуваше ограничувања на маржите, замрзнување на цени и засилени инспекциски контроли. Дел од овие мерки дадоа краткорочни резултати, но по нивното завршување цените повторно почнуваа да растат.
Поради тоа останува прашањето дали денешниот состанок ќе донесе конкретни договори или повторно ќе заврши со апел компаниите доброволно да покажат поголема одговорност.
Општествена одговорност или логика на профитот?
Од позиција на компаниите, повисоките маржи често се објаснуваат со зголемени оперативни трошоци, неизвесноста на глобалните пазари и потребата да се задржи конкурентноста.
Од позиција на потрошувачите, прашањето е едноставно: ако набавните цени се намалуваат, зошто тоа не се гледа и на сметките што ги плаќаат секојдневно?
Токму тоа ќе биде главниот тест за денешната средба – дали трговците ќе бидат подготвени да се откажат од дел од профитот за пониски цени или ќе продолжат да ја следат исклучиво пазарната логика.
Ќе има ли конкретен резултат?
Засега нема најави за нови административни ограничувања на маржите или цените. Владините најави се насочени кон разговори, анализа на состојбата и повик до компаниите да покажат одговорност кон потрошувачите.
Најверојатното сценарио е средбата да заврши со заеднички заклучок дека состојбата треба внимателно да се следи и дека компаниите треба да бидат внимателни при формирањето на цените.
Но, за граѓаните најважни нема да бидат пораките од состанокот, туку цените што секојдневно ги гледаат на полиците во маркетите.
Затоа денешната средба е повеќе од уште еден разговор меѓу Владата и стопанството. Таа е тест дали државата има механизми за поправедно формирање на цените или ќе остане само на апели до компаниите за поголема општествена одговорност, додека товарот од високите трошоци ќе продолжат да го чувствуваат граѓаните.