Цената на златото продолжува да паѓа на светските финансиски пазари, но интересот на централните банки за благородниот метал не исчезнува. Додека дел од инвеститорите ги продаваат своите златни вложувања поради повисоките каматни стапки и зајакнувањето на американскиот долар, монетарните институции продолжуваат да го користат златото како инструмент за диверзификација и заштита на меѓународните резерви. Овој тренд е особено интересен и за Македонија, која располага со приближно 6,9 тони монетарно злато.
На 20 ноември 2026 година, цената на златото на светскиот пазар се намали на 3.552,39 долари за тројска унца, што претставува дневен пад од 1,9 проценти. Според Reuters, златото е на пат да ја забележи најлошата недела во последните осум месеци, со пад од околу 8,5 проценти од почетокот на неделата.
Причините за ваквото движење се поврзани со очекувањата за дополнително зголемување на каматните стапки во САД, силниот американски долар и зголемената привлечност на финансиските инструменти што носат каматен принос.
Но, додека пазарните инвеститори ја преиспитуваат својата изложеност на злато, централните банки испраќаат поинаква порака.
Централните банки купиле 321 тон злато за само три месеци
Според најновиот извештај на Светскиот совет за злато (World Gold Council), централните банки и другите официјални институции во третото тримесечје од 2026 година купиле нето 321 тон злато, што претставува зголемување од 42 проценти во однос на истиот период минатата година.
Во првите девет месеци од годинава, нивните вкупни нето-набавки достигнале 675 тони, односно 6 проценти повеќе во споредба со истиот период од 2025 година.
Овие податоци покажуваат дека, и покрај краткорочните ценовни осцилации, златото останува важен дел од стратегиите за управување со девизните резерви.
За централните банки, златото не е класична инвестиција насочена исклучиво кон остварување профит. Неговата улога е поврзана и со намалување на зависноста од одделни валути и финансиски инструменти, како и со долгорочно зачувување на вредноста на резервите.
Колку злато поседува Македонија?
Според меѓународните статистички податоци за септември 2026 година, Северна Македонија располага со приближно 6,89 тони монетарно злато.
Како што претходно објави Bankarstvo.mk, македонските златни резерви се поголеми од резервите на одредени земји во регионот, но значително помали од оние на Србија, која располага со многу поголеми количини монетарно злато.
Златото е составен дел од официјалните девизни резерви со кои управува Народната банка, заедно со вложувањата во хартии од вредност, девизните депозити и другите резервни средства.
Неговата вредност се менува во зависност од цената на светските пазари, поради што намалувањето на цената на златото може да влијае врз пазарната вредност на овој дел од резервите.
Сепак, тоа не значи дека падот на цената автоматски создава проблем за финансиската стабилност на државата.
Зошто банките заработуваат камата, а златото не?
Една од клучните разлики меѓу банкарските депозити и физичкото злато е начинот на кој се создава финансиски принос.
Банкарските депозити можат да носат договорена камата, додека физичкото злато само по себе не генерира редовен приход.
Кога каматните стапки растат, депозитите и обврзниците можат да станат попривлечни во споредба со златото.
Токму тоа е една од причините поради кои актуелните очекувања за дополнително зголемување на каматните стапки од страна на американските Федерални резерви создаваат притисок врз цената на благородниот метал.
Од друга страна, златото може да има улога во диверзификацијата на долгорочните вложувања, бидејќи неговата вредност не зависи директно од кредитоспособноста на конкретна банка или издавач на обврзница.
Дали македонските граѓани треба да штедат во банка или да купуваат злато?
За граѓаните што размислуваат дали своите заштеди да ги чуваат на банкарска сметка или да инвестираат во злато, најважно е да се разбере дека станува збор за различни финансиски инструменти.
Банкарските депозити се погодни за чување средства со предвидливи услови за користење и можност за каматен принос. Дополнително, депозитите на физичките лица во Македонија се осигурени преку Фондот за осигурување на депозити до законски утврдениот лимит.
Инвестициското злато, пак, може да претставува дополнителна форма на распределување на имотот, но неговата пазарна цена може значително да се промени за краток период.
При купување физичко злато треба да се земат предвид и разликата меѓу куповната и продажната цена, трошоците за безбедно чување и ликвидноста на инвестицијата.
Затоа, финансиските одлуки не треба да се носат само врз основа на краткорочните движења на цената.
Златото останува значајно за глобалниот банкарски систем
И покрај актуелниот пад, централните банки продолжуваат да го третираат златото како важна компонента на меѓународните резерви.
Според Светскиот совет за злато, на крајот на 2025 година централните банки поседувале приближно 38.600 тони злато, со проценета вредност од околу пет билиони американски долари.
Ова покажува дека улогата на златото во глобалниот финансиски систем е многу поширока од секојдневните ценовни промени на берзите.
Додека инвеститорите се обидуваат да проценат дали цената на златото ќе продолжи да паѓа, централните банки размислуваат на подолг рок. За Македонија, како и за останатите земји, вистинското прашање не е само колку злато поседува државата, туку колку е добро диверзифицирана структурата на нејзините меѓународни резерви.