Европската Унија разгледува полабави правила за оценување на центрите за податоци, во обид да привлече инвестиции за вештачка интелигенција без целосно да се откаже од зелените цели.
Европската Унија разгледува измени на предложениот систем за еколошко оценување на центрите за податоци, откако големите технолошки компании предупредиле дека построгите правила може да ги зголемат трошоците и да ги забават инвестициите. Според „Фајненшл тајмс“, Европската комисија подготвува ревидиран нацрт што би им овозможил на операторите полесно да ги компензираат емисиите преку сертификати за чиста енергија. Темата е важна сега затоа што центрите за податоци стануваат клучна инфраструктура за вештачката интелигенција, но истовремено трошат сè повеќе електрична енергија и вода.
Според извештајот, новиот нацрт ги ублажува првичните барања според кои емисиите од фосилна енергија требало да се компензираат само со сертификати од нови, локални обновливи извори, изградени во последните десет години и усогласени со потрошувачката на центарот за податоци. Ревидираната верзија, според „Фајненшл тајмс“, би дозволила поширока употреба на сертификати, вклучително и од обновливи извори кои не се блиску до објектот, а се разгледува и можност за вклучување сертификати поврзани со нуклеарна енергија.
Ова практично значи дека центар за податоци што користи електрична енергија од мрежа во која има и гас, би можел да го подобри својот еколошки рејтинг со купување сертификати за чиста енергија од друг дел на Европа. Критичарите предупредуваат дека таквиот пристап може да создаде „зелена“ слика на хартија, без реално да се намали притисокот врз локалните електроенергетски мрежи.
Големите технолошки компании, меѓу кои „Амазон веб сервисис“ и „Мајкрософт“, како и индустриските здруженија за центри за податоци, се спротивставиле на построгата верзија на правилата. Нивниот аргумент е дека премногу ограничувачки услови за локална и нова обновлива енергија би ги зголемиле трошоците и би ја отежнале изградбата на нова дигитална инфраструктура во Европа.
Европската комисија, пак, се обидува да најде рамнотежа меѓу климатските цели и потребата ЕУ да не заостанува во трката за вештачка интелигенција. Центрите за податоци се неопходни за облак-услуги, обработка на големи количини податоци и развој на модели со вештачка интелигенција, но нивната експанзија носи сериозен товар за енергетските системи.
Според Ројтерс, Европската комисија веќе најави дека ќе развива минимални стандарди за енергетска ефикасност на центрите за податоци, бидејќи нивниот капацитет во ЕУ се очекува да се зголеми од 12 гигавати во 2025 година на 28 гигавати до 2030 година. Во моментов, центрите за податоци учествуваат со околу 2,5 проценти во потрошувачката на електрична енергија во ЕУ, но тој удел се очекува да расте.
Токму затоа спорот околу сертификатите не е само техничко прашање. Ако центрите за податоци не се напојуваат со нови и локални нискојаглеродни извори, нивниот раст може да ја зголеми побарувачката за гас, да ја оптовари мрежата и да влијае врз цените на струјата. Од друга страна, ако правилата се премногу строги, Европа ризикува да изгуби инвестиции во сектор што го смета за стратешки важен.
Критичарите на полабавиот пристап предупредуваат дека сертификатите за чиста енергија не секогаш значат дека центарот за податоци реално користи чиста струја во моментот кога ја троши. На пример, сертификат купен од соларна електрана во една земја не мора да значи дека објектот во друга земја во истиот момент се напојува со обновлива енергија.
Во позадина е и пошироката дебата за европската конкурентност. САД и Кина веќе вложуваат огромни средства во дата инфраструктура за вештачка интелигенција, додека ЕУ се обидува да изгради сопствен капацитет и да ја намали зависноста од неколку големи технолошки компании. Но, токму тие компании засега имаат најмногу капитал, технологија и искуство за брза изградба на центри за податоци.
Предлогот сè уште не е финално усвоен. Европската комисија во март отвори повик за повратни информации за системот за оценување на центрите за податоци, како дел од поширок пакет за енергетска ефикасност. Според Комисијата, целта на системот е да обезбеди поголема транспарентност за потрошувачката на енергија и вода, како и за еколошките перформанси на центрите за податоци.
Засега, најголемото прашање е дали Европа може истовремено да ја забрза изградбата на инфраструктура за вештачка интелигенција и да остане доследна на климатските цели. Новите правила за центрите за податоци ќе бидат тест токму за таа рамнотежа.