Глобалните пазари на нафта минуваат низ период на зголемена нестабилност поради комбинација од геополитички фактори, закани по стратешката инфраструктура и неизвесност во врска со снабдувањето со енергенси.

Трговците ги одмеруваат најавите на американскиот претседател Доналд Трамп во врска со Русија и краткотрајното енергетско примирје меѓу Москва и Киев наспроти ескалирачките напади на Блискиот Исток и ризичниот транспорт на сурова нафта низ Ормускиот Теснец.

Во понеделникот, цените на нафтата пораснаа за 2 отсто, при што „Брент“, меѓународниот референтен показател, достигна цена од 106,80 долари за барел, додека „Вест Тексас Интермидиет“ (WTI), американскиот референтен показател, достигна цена од 93,70 долари.

Скокот на цените се случи и покрај најавата на Трамп за ослободување на руските резерви на дизел и воспоставување енергетско примирје меѓу Русија и Украина. Во врска со ова прашање, Кремљ изјави дека ќе обезбеди нови информации „штом ќе имаме што да кажеме за ова прашање“.

Русија, САД и Украина

Според „Блумберг“, еден од факторите што влијаат врз континуираниот раст на цените се континуираните напади врз руската енергетска инфраструктура. Агенцијата извести дека до раст на цените на суровата нафта дојде откако украинскиот лидер Володимир Зеленски изјави дека нападите врз овие објекти ќе продолжат и покрај примирјето што го објави Трамп.

Најавата му претходеше на договорот со Москва што Трамп го објави во петокот, а кој овозможи пуштање на рускиот дизел на светскиот пазар, со цел да се спречи растот на цените на горивото пред среднорочните избори во САД во ноември.

Откако мерката беше објавена, велепродажните цени на американскиот дизел паднаа за 3 проценти во петокот и останаа практично стабилни во понеделникот, на околу 4,75 долари за галон (3,78 литри). Во Европа, дизелот падна за 2,3 отсто во понеделникот на 1.449 долари за тона.

Саудиска Арабија, Хутите и Ормускиот Теснец

За време на викендот, јеменските Хути започнаа офанзива врз Меѓународниот аеродром „Крал Калид“ во Ријад, во кој загинаа 12, а беа ранети 309 луѓе. Во вториот напад во неделата загина едно лице, а 11 беа повредени, додека третата офанзива на истиот објект беше пријавена во понеделникот, поради што операциите во него се моментално парализирани.

Оваа ситуација е дополнително поттикната од ескалацијата на нападите на нафтените танкери во Ормускиот Теснец, кој претставува стратешки пловен пат за глобалниот транспорт на нафта.

Иранските медиуми објавија дека во понеделникот бил погоден уште еден брод. Истовремено, сè поголем број супертанкери ги прекинаа операциите, односно ја сменија рутата за да се оддалечат од Персискиот Залив, со што се зголемува ризикот од доцнење во снабдувањето и се попречува транспортот на сурова нафта.

Цените повисоки и до 70%

Глобалните референтни цени на суровата нафта остануваат повисоки за 70 отсто во споредба со нивните вообичаени нивоа оваа година. Зад оваа нестабилност стои трговскиот војна на САД со Иран, што предизвика нестабилност на пазарите на енергенси.

Холандската компанија за финансиски услуги ING смета дека позначајното намалување на цените на рафинираните производи ќе зависи од нормализирањето на условите на Блискиот Исток.

– Не само поради количината на нафта што тече од Персискиот Залив, туку и поради начинот на кој таа се вади – истакнаа нивните аналитичари.

Тие исто така предупредија дека „неефикасните текови на трговија со нафта од Блискиот Исток доведоа до значајно зголемување на цените за превоз со танкери“, што е фактор што, како што додадоа, „веројатно ќе ги задржи цените на производите на високо ниво“.