Кога граѓаните бараат потрошувачки, станбен или друг банкарски кредит, најчесто прво ја проверуваат месечната рата. Но, ниската рата не мора да значи и најповолен кредит. Каматите, дополнителните надоместоци, осигурувањето и условите за предвремена отплата можат значително да влијаат врз вкупниот износ што ќе го платите на банката.

Затоа, пред потпишување договор за кредит, важно е да се направи споредба на повеќе понуди и внимателно да се прочитаат условите за задолжување.

1. Не гледајте само колкава е месечната рата

Една од најчестите грешки при изборот на кредит е фокусирањето исклучиво на месечната рата.

На пример, кредит со подолг рок на отплата може да има пониска месечна рата, но значително повисок вкупен трошок поради каматата што се плаќа во текот на повеќе години.

Затоа, побарајте од банката пресметка на вкупниот износ што треба да го вратите до крајот на отплатата.

2. Проверете ја стапката на вкупни трошоци

Номиналната каматна стапка покажува колкава камата се пресметува на кредитот, но не ги опфаќа нужно сите дополнителни трошоци.

Затоа, при споредување на понудите особено е важна стапката на вкупни трошоци, која ги зема предвид каматата и определени дополнителни трошоци поврзани со кредитот.

Таа овозможува пореална споредба на понудите, особено кога кредитите имаат сличен износ и рок на отплата.

Проверете и дали постојат трошоци што не се вклучени во оваа стапка, а сепак ќе треба да ги платите.

3. Дали каматата е фиксна или променлива?

Ова прашање е особено важно кај долгорочните кредити.

Кај фиксната каматна стапка, каматата останува непроменета во договорениот период.

Кај променливата каматна стапка, месечната обврска може да се зголеми или намали во зависност од договорениот механизам за пресметка.

Некои кредитни производи имаат комбинирана камата, односно фиксна стапка во почетниот период, а потоа променлива.

Пред потпишување договор, побарајте информација колкава би била ратата доколку каматната стапка се зголеми за еден или два процентни поени.

Таквата симулација ќе ви помогне да процените дали вашиот семеен буџет би можел да издржи евентуално поскапување на кредитот.

4. Внимавајте на дополнителните надоместоци

Покрај каматата, кредитот може да вклучува и други трошоци, како што се:

  • Надоместок за обработка на кредитното барање.
  • Трошоци за процена на недвижност или воспоставување обезбедување.
  • Премии за осигурување, доколку се предвидени.
  • Трошоци за одржување сметка или други поврзани услуги.
  • Надоместоци при определени промени на договорните услови.

Не сите трошоци се применуваат кај секој кредит. Затоа, побарајте од банката писмена спецификација на сите задолжителни плаќања.

5. Проверете што се случува ако сакате порано да го вратите кредитот

Предвремената отплата може да биде корисна доколку добиете дополнителни приходи или сакате да го намалите долгот.

Но, важно е однапред да знаете дали банката предвидува надоместок за предвремена отплата, под кои услови и во која висина.

Проверете дали можете делумно да го отплатите кредитот и дали тоа ќе ја намали месечната рата или ќе го скрати рокот на отплата.

Применливите права и ограничувања зависат од видот на кредитот, договорот и законската регулатива.

6. Не задолжувајте се до максимумот што ви го дозволува банката

Фактот дека банката е подготвена да ви одобри определен износ не значи дека тој износ е најсоодветен за вашиот буџет.

Пред задолжување, пресметајте колку пари ви остануваат по плаќањето на сите редовни месечни обврски.

Во пресметката вклучете ги трошоците за домување, храна, превоз, комунални услуги, други кредити и непредвидени ситуации.

Особено е важно да оставите финансиска резерва за итни потреби, наместо целокупниот расположлив приход да го насочите кон отплата на долгови.

7. Не потпишувајте договор што не го разбирате целосно

Пред да го потпишете договорот, побарајте да ви бидат објаснети сите одредби што не ви се јасни.

Посебно внимание посветете на условите за промена на каматата, последиците од задоцнето плаќање, обезбедувањето на кредитот и можностите за измена на договорот.

Побарајте примерок од договорната документација и планот за отплата за да можете внимателно да ги разгледате.

Не донесувајте одлука само врз основа на рекламна порака или усно објаснување.

Пример: Колку може да чини пониската месечна рата?

Да претпоставиме дека земате кредит од 600.000 денари, со фиксна годишна номинална каматна стапка од 6%, со еднакви месечни рати.

Доколку кредитот го отплаќате за пет години, месечната рата би изнесувала приближно 11.600 денари, а вкупната камата околу 96.000 денари.

Ако рокот го продолжите на осум години, месечната рата би се намалила на приближно 7.900 денари, но вкупната камата би пораснала на околу 157.000 денари.

Тоа значи дека со продолжување на рокот би плаќале околу 3.700 денари помалку месечно, но приближно 61.000 денари повеќе камата.

Пресметката е илустративна, со месечна каматна стапка од 0,5%, без дополнителни трошоци, осигурување или промена на каматата. Не претставува конкретна банкарска понуда.

Најдобриот кредит не е секогаш оној со најниска рата

Пред да се задолжите, споредете најмалку две или три банкарски понуди со ист износ и ист рок на отплата.

Проверете ги вкупните трошоци, каматната стапка, условите за предвремена отплата и можните промени на месечната обврска.

Најповолниот кредит е оној што има прифатлив вкупен трошок, јасни договорни услови и месечна рата што можете редовно да ја плаќате без да ја загрозите финансиската стабилност на домаќинството.