Нова шанса за откуп на парцелите под зграда со приватизација на државното земјиште

Граѓаните кои користат градежно земјиште во државна сопственост ќе добијат уште една година да го регулираат правото на сопственост, доколку ги исполнуваат законските услови. Со предложените измени на Владата се предвидува и полесна постапка за сопствениците на станови кои сакаат да го приватизираат земјиштето под зградите, како и расчистување на старите записи во Катастарот.

Една од главните новини е повторното отворање на рокот за поднесување пријави за промена на правото на користење во право на сопственост. Рокот ќе биде една година од денот на стапувањето во сила на законот, доколку предлогот биде усвоен. Значи, рокот нема да почне да тече веднаш, туку откако измените ќе станат важечки.

Измените, меѓу другото, треба да помогнат да се решат долгогодишни проблеми со имотноправните односи, нецелосните податоци и старите записи во Катастарот. Дел од граѓаните и сопствениците на недвижности и натаму се соочуваат со административни пречки кога треба да го регулираат сопствеништвото на земјиштето, особено во случаи кога постапките не биле започнати или завршени во претходните законски рокови.

Една година за поднесување барања

Една од позначајните предложени измени е отворањето нов рок од една година, кој би започнал да тече од денот на влегувањето во сила на законот. Во тој период, лицата што ги исполнуваат законските услови би можеле да поднесат барање до Агенцијата за катастар на недвижности за промена на правото на користење во право на сопственост.
Оваа можност е особено значајна за поранешните сопственици на неизградено градежно земјиште за кои претходно не било поднесено барање за приватизација. Со новиот рок би им се овозможило да ја започнат постапката и да го регулираат статусот на земјиштето, доколку ги исполнуваат условите предвидени со законот.
Сепак, тоа не значи дека секој што користи државно градежно земјиште автоматски ќе стане негов сопственик. За приватизацијата и натаму ќе важат законските услови, а заинтересираните лица ќе треба да ја поминат соодветната постапка.

Полесно запишување на земјиштето под зградите

Измените предвидуваат и олеснувања за сопствениците на станови и посебни делови во колективните станбени згради кои сакаат да го приватизираат земјиштето под објектот.
Наместо во секој случај да мора да обезбедуваат геодетски елаборат за формирање градежна парцела што ја опфаќа површината под зградата, постапката би можела да се спроведе врз основа на податоците од јавната евиденција на Катастарот. Целта е да се намалат административните обврски и трошоците за граѓаните, како и да се избегне повторување на постапки кога потребните податоци веќе постојат во службените евиденции.

Ова олеснување се однесува на земјиштето под објектот, но не значи дека геодетска документација повеќе нема да биде потребна во сите случаи. Кога барањето опфаќа и други делови од парцелата, за нив може да бидат потребни дополнителни документи, во зависност од конкретната состојба.

Посебни правила се предвидуваат и за парцели на кои има повеќе објекти, особено кога тие се во сопственост на различни лица. Во вакви ситуации треба да се земат предвид сопственичките односи и учеството на секој од сопствениците, за да може постапката да се спроведе според законските правила.
Со измените се уредуваат и прашањата поврзани со пресметувањето на надоместокот, како и можноста барањето, под одредени услови, да се прошири и на дополнителни катастарски парцели. Предвидено е надлежните институции да прибираат одредени податоци по службена должност, наместо граѓаните сами да мораат да ги обезбедуваат од различни органи.

Катастарот ќе брише дел од старите записи

Предложените измени се однесуваат и на старите права на користење кои и натаму се евидентирани во Катастарот, иако требало да бидат избришани според претходните законски измени од 2015 и 2018 година. За овие случаи се предвидува рок од две години од влегувањето во сила на законот во кој Катастарот би требало да ги избрише соодветните запишани права на користење на изградено и неизградено градежно земјиште. Од ова правило се исклучуваат правата на користење стекнати врз основа на Законот за градежно земјиште. Тоа значи дека не станува збор за автоматско бришење на сите права на користење, туку за расчистување на конкретни записи за кои постојат законски основи да бидат избришани.

Со оваа мерка треба да се намалат нејаснотиите во имотните евиденции и да се овозможи податоците во Катастарот подобро да ја одразуваат правната состојба на недвижностите. Со предложените измени се бришат и одредбите што се однесуваат на долгорочен и привремен закуп на градежното земјиште во државна сопственост. Образложението е дека овие механизми во практиката се покажале како тешко применливи и создале нееднаквост во третманот на граѓаните.
Предложените измени имаат цел да им овозможат на граѓаните полесно да ги регулираат имотноправните односи, да се намалат административните пречки и да се расчистат старите записи во Катастарот.